Chủ đề mớiChủ đề mới  Hiển thị danh sách thành viênThành viên  LịchLịch  Tìm trên diễn đànTìm kiếm  Trợ giúpTrợ giúp
  Đăng kýĐăng ký  Đăng nhậpĐăng nhập
Cuộc vận động sinh viên 5 tốt
 Diễn đàn :Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh :GÓC ĐOÀN VIÊN :Cuộc vận động sinh viên 5 tốt
Message Icon Chủ đề: Bình thơ Trả lời bài viết Gửi bài viết mới
<< Trước Trang  of 32 Tiếp >>
Tác giả Nội dung
Hoami
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 21 Jul 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 293
Trích dẫn Hoami Replybullet Ngày gửi: 01 Nov 2011 lúc 8:37pm

Lục bát đàn bà

 ...

ngả nghiêng níu ngọn gió manh

sẩy tay chới với gió đành…

cong ngang

đong đưa thả nửa nốt đàn

tuột câu hò hẹn nhỡ nhàng…

vân vi

vớt mùa đong bóng thiên di

lắng về phía sóng li ti…

giọt buồn

vẽ tình lên bức mành sương

gọi tên nhau vọng lại còn…

mùa Thu

khôn ngoan lạc phía mây mờ

chung chiêng biết đến bao giờ…

hồng nhan

mất còn

rồi cũng trò chơi

tận cùng

vui

chẳng đánh rơi được

buồn

ngửa tình

tô phấn kẻ son

chuồn chuồn cứ đậu qua đường

rồi bay

thả nhìn trong mắt người dưng

nhặt đôi lá rụng ngập ngừng mùa qua

(thơ Vũ Thanh Hoa)

Không thích lục bát mang một cái tên riêng, cũng như không bao giờ hợp với cái niêm luật có dư sự gò bó. Bổn phận của đàn bà là thương yêu nhưng nhiều khi bị ngược đãi. Có khi phải sống khác với Người đàn bà trong mình, để rồi cứ đau đáu về Người đàn bà khác nữa.

Bất giác được bứt ra khỏi trật tự nhờ cái đa đoan của mình khi Vũ Thanh Hoa “bỏ” lục bát rất tài tình. Có thể, ta ra được niêm luật đời bằng dung hòa trong lục bát này.

Cái thuở cũ của đà bà “khôn nhà dại chợ” ấy đâu có gì đáng trách chê? Chỉ là lạc lõng một niềm tin, thế thôi!? Son sắc biến đàn bà thành dại dột.

Kiếp trước, kiếp này, kiếp sau có khi nào hông nhan thôi bạc mệnh?

Con chuồn chuồn đùa ngọn cỏ…

Có chung.

Có riêng.

những nỗi niềm đàn bà.

Lục bát bỏ rơi…

đàn bà vô thường…

Khìn

IP IP Logged
Hoami
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 21 Jul 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 293
Trích dẫn Hoami Replybullet Ngày gửi: 01 Nov 2011 lúc 8:51pm

Thơ tình cuối mùa thu

Xuân Quỳnh

Cuối trời mây trắng bay
Lá vàng thưa thớt quá
Phải chăng lá về rừng
Mùa thu đi cùng lá.
Mùa thu ra biển cả
Theo dòng nước mênh mang
Mùa thu và hoa cúc
Chỉ còn anh và em.

Chỉ còn anh và em
Là của mùa thu cũ
Chợt làn gió heo may
Thổi về xao động cả
Lối đi quen bỗng lạ
Cỏ lật theo chiều mây
Đêm về sương ướt má

Hơi lạnh qua bàn tay
Tình ta như hàng cây
Đã bao mùa gió bão.
Tình ta như dòng sông
Đã yên ngày thác lũ.

Thời gian như là gió
Mùa đi cùng tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi
Chỉ còn anh và em.

Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại...
- Kìa bao người yêu mới
Đi qua cùng heo may


Có những thứ đi qua cuộc đời, nhẹ nhàng và bình yên, không dấu vết, không mảy may kỷ niệm. Có những điều đi qua cuộc đời để lại những dấu ấn thật đậm nét. Nhớ về những điều đó là nhớ về cả một quãng ngọt ngào nhất của cuộc đời. Bởi thế nên nó được ta gìn giữ như báu vật, ta nâng niu, trân trọng như chính cuộc đời ta. “Thơ tình cuối mùa thu” của Xuân Quỳnh chính là nơi cất giữ những kỷ niệm như thế - Tình yêu mãnh liệt và thủy chung của người phụ nữ đa cảm, đa tình.


Cuối trời mây trắng bay
Lá vàng thưa thớt quá
Phải chăng lá về rừng
Mùa thu đi cùng lá
Mùa thu ra biển cả
Theo dòng nước mênh mang
Mùa thu và hoa cúc
Chỉ còn anh và em


Tại sao nhà thơ lại chọn thời điểm cuối mùa thu? Và tại sao cứ phải là “Thơ tình cuối mùa thu”? Phải chăng vì mùa thu là mùa đẹp nhất trong năm. Và tình yêu trong mùa thu cũng đẹp nên thơ và lãng mạn như chính cái mùa quyến rũ ấy. Cho nên sang mùa đông thì tất cả sẽ qua đi, tất cả sẽ “theo mùa đi mãi”, lá sẽ về rừng, dòng nước sẽ trôi ra biển cả. Cho nên thơ tình làm vào độ cuối thu thì cảm xúc càng có dịp thăng hoa.

Cái sắc thái cuối thu trong bài thơ đã có những dự cảm rất tinh tế của tâm hồn người phụ nữ. Đọc thơ Xuân Quỳnh ta luôn bắt gặp song hành bên cạnh một tình yêu thủy chung và bỏng cháy là những dự cảm và lo âu. Tuy chỉ tả cảnh thôi nhưng âm điệu thơ cứ man mác những lo âu:


Chợt làn gió heo may
Thổi về xao động cả:
Lối đi quen bỗng lạ
Cỏ lật theo chiều mây
Đêm về sương ướt má
Hơi lạnh qua bàn tay.


Trong cái làn gió heo may thổi xao động ấy còn có cả sự xao động trong tâm hồn nhân vật trữ tình. Mới cuối thu mà tất cả dường như đã có sự thay đổi. Liệu mùa thay đổi rồi “lòng anh có đổi thay”? Đấy phải chăng chính là dự cảm trong tâm hồn của người phụ nữ có niềm yêu mãnh liệt và đa cảm ấy!
Tôi thích nhất trong bài thơ những câu thơ này:


Tình ta như hàng cây
Đã qua mùa gió bão
Tình ta như dòng sông
Đã yên ngày thác lũ

 


Bốn câu thơ có thể hiểu theo hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất là tình yêu đã trọn vẹn, đã cập bến bờ hạnh phúc – một hạnh phúc phải trải qua những gió bão và thác lũ cuộc đời cho nên nó càng có ý nghĩa.

Nhưng tôi thích cách lập luận thứ hai hơn. Đó là cách hiểu tình yêu đã trôi qua, tất cả bây giờ được nhìn trong tương quan quá khứ - hiện tại. Từ cách hiểu có vẻ vô lý này ta có thêm một cách định nghĩa về tình yêu: Tình yêu muốn đạt được hạnh phúc cần phải trải qua những bão tố của cuộc đời và của cả lòng người nữa. Bởi có trải qua gió bão thì hạnh phúc đạt được mới thật sự trọn vẹn. Tình yêu trôi qua trong yên bình, lặng lẽ sẽ rất khó cấu thành hạnh phúc.


Chính vì thế mà khi nói “Đã yên mùa gió bão… Đã yên ngày thác lũ” nghĩa là tình yêu đã qua đi, tất cả bây giờ trở về bình lặng. Có lẽ vì thế mà khi phổ nhạc bài thơ này, nhạc sỹ Thuận Yến để bốn câu thơ này với âm hưởng trầm buồn, xót xa như một sự tiếc nuối.


Tình yêu đã lùi vào quá khứ không có nghĩa là tình yêu đã vụt tan. Điều đó trong “Thơ tình cuối mùa thu” càng được khẳng định bởi điệp ngữ: “Chỉ còn anh và em/ Cùng tình yêu ở lại”.


Dù thời gian trôi đi đồng nghĩa với tất cả trở thành quá khứ, nhưng không vì thế mà tình yêu cũng tan vào dĩ vãng. Tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh là một tình yêu mãnh liệt và thủy chung, nồng nàn và da diết. Cho nên dù tình yêu đã trở thành một miền dĩ vãng thì những dư âm của nó cũng sẽ còn mãi trong tâm hồn người con gái thủy chung.


Khổ thơ cuối điệp lại một lần nữa như khẳng định lại sự bền vững của tình yêu:


Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại…
Kìa bao người yêu mới
Đi qua vùng heo may…”


Hai câu thơ cuối bài thơ vang lên như một tiếng reo. Bài thơ dừng lại ở đấy. Tưởng như là đột ngột. Tưởng như là hụt hẫng. Nhưng không! Cái tiếng reo vui ấy kết lại bài thơ chính là khẳng định sự vĩnh cửu của tình yêu.


Tình yêu đã được tiếp nối giữa các thế hệ. Có thể thế hệ của “anh” và “em” đã qua đi, “tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại” nhưng có bao đôi trẻ yêu nhau sẽ gắn bó thủy chung và sắt son qua những mùa thu mới, những vùng heo may mới, tiếp nối tình yêu của anh và em…


Hai câu kết thúc bài thơ tạo ra hai giá trị vĩnh cửu của tình yêu. Giá trị riêng và giá trị chung. Giá trị riêng chính là tình yêu của anh và em, dù có thể đã lùi vào quá khứ nhưng những gì anh giành cho em và em giành cho anh sẽ còn mãi qua những mùa thu. Giá trị chung là tình yêu của biết bao thế hệ, biết bao đôi lứa yêu nhau sẽ còn mãi. Tình yêu trên trái đất này là bất diệt. Giá trị nhân văn của “thơ tình cuối mùa thu”, theo tôi, cũng là ở chỗ đó.



Sửa bởi Hoami - 01 Nov 2011 lúc 8:53pm
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 01 Nov 2011 lúc 9:05pm

Tôi yêu em

                      Puskin

Tôi yêu em đến nay chừng có thể
Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai;
Nhưng không để em bận lòng thêm chút nữa,
Hay hồn em phải gợn sóng u hoài.

Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng,,
Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen,
Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm,
Cầu cho em được người tình như tôi đã yêu em.

                                                  1829

                   Thúy Toàn (Pu-skin “Thơ trữ tình”-NXB Văn học- Hà Nội, 1986)

Ghi chú:

       Từ khi bài thơ “Tôi yêu em” được dịch ra tiếng Việt đến nay và được đưa vào giảng dạy ở trường Trung học phổ thông (phần Văn học nước ngoài lớp 11) đã có mấy chục bản dịch nghĩa và dịch thơ và ý kiến khác nhau của: Thúy Toàn, Ngô Tự Lập, Tạ Phương, Huyền Anh, Thùy Chi, Đặng Hiển, Lê Tuấn Anh, Nguyễn Đức Quốc, Phạm Chí Thắng… đăng tên các báo, tạp chí và trên các website, blog. Ở bài bình thơ này tôi dựa theo bản dịch tương đối chuẩn của nhà dịch giả nổi tiếng Thúy Toàn.

Lời bình của Lê Xuân:

                  TÌNH YÊU TRONG SÁNG - CAO THƯỢNG - VỊ THA

     A-lếch-xan- đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin (1799- 1837) - thi sĩ thiên tài, ca sĩ của tự do, “mặt trời của thơ ca Nga” đã tắt ở tuổi 38. Nhưng với hơn 800 bài thơ trữ tình mà ông để lại đã làm giàu thêm, đẹp thêm tình yêu của nhân loại, và làm rạng rỡ nền thơ ca Nga. Bài “Tôi yêu em”, sáng tác cuối năm 1829, có thể xem là bài nổi tiếng nhất về thơ tình của tác giả. Nó trong sáng và giản dị đến mức  hầu như không cần tới một lời chú giải nào. Biêlinxki, nhà phê bình văn học Nga đã nhận xét rất xác đáng về bài thơ này: “Đây là tình cảm của con người từng trải- và ta cũng thấy ở đây lòng nhân ái làm xúc động lòng người đó, vẻ diễm lệ nghệ thuật đó”. Bài thơ có lực hấp dẫn lớn, vì nó chứa đựng những giá trị tinh thần chung của loài người.

       Cách xưng “tôi” và “em” của nhân vật trữ tình biểu hiện mối quan hệ vừa gần vừa xa, vừa đằm thắm vừa dang dở. Nó như có một điều gì trắc trở trong tình yêu giữa hai người. Bài thơ chỉ có hai câu lớn, chia thành 8 dòng. Các ý thơ như những con sóng gối lên nhau, ào ạt vỗ bờ, láy đi láy lại điệp khúc “Tôi yêu em”. Theo trật tự lôgíc hình thức của cách giãi bày tình cảm, ta như thấy nhân vật trữ tình đang âm thầm, lặng lẽ “rút lui”, chối bỏ say mê, dập tắt ngọn lửa tình. Nhưng đó chỉ là biểu hiện bên ngoài. Từ trong sâu thẳm tâm hồn, tình yêu vẫn cuồn cuộn chảy, bất chấp lôgíc ấy, và như không nén được cảm xúc, chốc chốc nhân vật trữ tình lại bật lên một tiếng kêu tha thiết, nói với lòng mình: “Tôi yêu em”.

       Người đọc có thể đặt câu hỏi: liệu nhân vật này có còn yêu nữa không, và nếu yêu thì mãnh lực như thế nào? Ở đây ta thấy có sự mâu thuẫn giữa lý trí và tình cảm. Nó bộc lộ sự day dứt và thông báo rằng đây là mối tình “không hy vọng”, “chừng có thể”, “không để em bận lòng thêm nữa”… Nhưng xét đến cùng thì mãnh lực đó không giảm mà ngày càng tăng, càng mãnh liệt hơn, càng ngùn ngụt cháy:

                                Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm

                                Cầu em được người tình như tôi đã yêu em.

     Người ta bảo tình yêu thường rất ích kỷ. Ghen tuông là biểu hiện cao độ của tính ích kỷ ấy. Có người khi đang yêu nồng nàn say đắm thì ca ngợi người yêu hết lời. Khi không vừa y, hay chia tay nhau thì đổi giọng ngay lập tức, nói xấu nhau, thoá mạ nhau đến cạn tàu ráo máng. Đó là thói thường: yêu nên tốt, ghét nên xấu của những kẻ không có văn hoá trong tình yêu.

     Còn tình yêu của “tôi” đối với “em” ở đây cũng rất người, nó cũng bị thói ghen tuông dày vò: “Tôi yêu em âm thầm không hy vọng/ Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen”. Puskin đã nói nhiều đến ghen trong tình yêu, và ông coi đó là “nỗi buồn đen tối” làm mụ mẫm đầu óc người ta. Trong bản thảo tiểu thuyết bằng thơ “Eghêni Ônêghin”, ông viết:

                            Trên đời này không có trò tra tấn nào

                            Đau đớn hơn những giày vò khắc nghiệt của ghen tuông.

      Nhân vật trữ tình trong bài thơ cao thượng, trong sáng và đẹp đẽ biết bao, vì nó đã vượt được thói ích kỷ của đời thường, để “Cầu em được người tình như tôi đã yêu em”. Câu thơ làm chói sáng nhân cách con người, đưa tình yêu lên ngôi, toả hương. Đó là thái độ cao thượng và trân trọng người tình của thi sĩ. Trong dân ca Quan họ Bắc Ninh của Việt Nam cũng có câu: “Người về em dặn câu rằng/ Đâu hơn người lấy, đâu bằng đợi em” (Gĩa bạn). Thật thú vị mà khiêm nhường, mãnh liệt mà tế nhị, hai dân tộc ở hai phương trời xa cùng gặp nhau ở tư tưởng lớn đậm tính nhân văn cao đẹp. Có thể xem câu thơ cuối của bài thơ là một “thần cú”. Bởi nó chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa. Nó vừa vị tha lại vừa say đắm, vừa rụt rè, quyết liệt lại vừa xen một chút tự hào, ghen tuông. Nó tự khẳng định “ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai” trong “tôi” đối với “em”.  Mối tình này không phải là “không hy vọng”.

       Tình yêu của nhà thơ trong “Tôi yêu em” làm xúc động bạn đọc nhiều thế hệ trên trái đất này. Tác giả không ví von bóng gió mà chỉ bằng cách nói nhỏ nhẹ chân thành và rất giản dị đã ngợi ca vẻ đẹp của tình yêu với nhiều cung bậc như sóng biển “Dữ dôi và dịu êm/  Ồn ào và lặng lẽ” (Xuân Quỳnh). “Ngọn lửa tình” trong “Tôi yêu em” của Pu-skin là những đợt sóng ngầm, mãi mãi làm chói sáng nhân cách cao thượng của con người và tình yêu. Cảm ơn dịch giả Thuý Toàn đã cho ta một bản dịch vừa sát nghĩa vừa bay bổng./.

                                                                                                 LÊ XUÂN

IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 01 Nov 2011 lúc 10:38pm
Núi đôi
           Vũ Cao
 
 

Bảy năm về trước em mười bảy,
Anh mới đôi mươi trẻ nhất làng.
Xuân Dục, Đoài Đông hai cánh lúa,
Bữa thì em tới bữa anh sang.

Lối ta đi giữa hai sườn núi
Đôi ngọn nên làng gọi núi Đôi
Em vẫn đùa anh sao khéo thế
Núi chồng, núi vợ đứng song đôi.

Bỗng cuối mùa chiêm quân giặc tới
Ngõ chùa cháy đỏ những thân cau
Mới ngỏ lời thôi đành lỗi hẹn
Đâu ngờ từ đó mất tin nhau.

Anh vào bộ đội lên Đông Bắc
Chiến đấu quên mình năm lại năm
Mỗi bận dân công về lại hỏi
Ai người Xuân Dục Núi Đôi chăng.

Anh nghĩ quê ta giặc chiếm rồi
Trăm nghìn căm uất bao giờ nguôi
Mỗi tin súng nổ vùng đai địch
Sương trắng người đi lại nhớ người.

Đồng đội có nhau thường nhắc nhở
Trung du làng nước vẫn chờ trông
Núi Đôi bốt dựng kề ba xóm
Em vẫn đi về những bến sông.

Náo nức bao nhiêu ngày trở lại
Lệnh trên ngừng bắn anh về xuôi
Hành quân qua tắt đường sang huyện
Anh ghé thăm nhà thăm núi Đôi.

Mới đến đầu ao tin sét đánh
Giặc giết em rồi, dưới gốc thông
Giữa đêm bộ đội vây đồn Thứa
Em sống trung thành, chết thủy chung.

Anh ngước nhìn lên hai dốc núi
Hàng thông, bờ cỏ, con đường quen
Nắng lụi bỗng dưng mờ bóng khói
Núi vẫn đôi mà anh mất em.

Dân chợ Phù Linh ai cũng bảo
Em còn trẻ lắm, nhất làng trong
Mấy năm cô ấy làm du kích
Không hiểu vì sao chẳng lấy chồng.

Từ núi qua thôn đường nghẽn lối
Xuân Dục Đoài Đông cỏ ngút đầy
Sân biến thành ao nhà đổ chái
Ngổn ngang bờ bụi cánh dơi bay,

Cha mẹ dìu nhau về nhận đất
Tóc bạc thương từ mỗi gốc cau
Nứa gianh nửa mái lều che tạm
Sương nắng khuấy dần chuyện xót đau.

Anh nghe có tiếng người qua chợ
Ta gắng mùa sau lúa sẽ nhiều
Ruộng thấm mồ hôi từng nhát cuốc
Làng ta rồi đẹp biết bao nhiêu.

Nhưng núi còn kia anh vẫn nhớ
Oán thù còn đó anh còn đây
Ở đâu cô gái làng Xuân Dục
Đã chết vì dân giữa đất này?

Ai viết tên em thành liệt sĩ
Bên những hàng bia trắng giữa đồng
Nhớ nhau anh gọi em, đồng chí
Một tấm lòng trong vạn tấm lòng.

Anh đi bộ đội sao trên mũ
Mãi mãi là sao sáng dẫn đường
Em sẽ là hoa trên đỉnh núi
Bốn mùa thơm mãi cánh hoa thơm.

VŨ CAO

Bài thơ là nỗi xúc động chân thực của tác giả về một câu chuyện có thật ở vùng Xuân Dục trong kháng chiến chống Pháp. Giọng thơ tự sự đậm đà phong vị dân gian làm đẹp thêm mối tình kháng chiến, đồng thời tạo xúc động trước sự hy sinh của người con gái anh dũng.

Mối tình nên thơ gắn với hoài niệm về thời đẹp nhất của tuổi thanh xuân:

Bảy năm về trước em mười bảy

Anh mới đôi mươi trẻ nhất làng

Tác giả dẫn dắt vào không gian trong veo hương đồng nội, với những địa danh thân thương gắn kết đôi bạn trẻ: Xuân Dục, Đoài Đông, Núi Đôi…giản dị và tự nhiên tạo thành thương nhớ. Tình người, tình đất, tình quê lồng vào nhau:

Em vẫn đùa anh sao khéo thế

Núi chồng núi vợ đứng song đôi

Câu chuyện tình hết sức riêng tư, chân thật đã được gắn vào với hoàn cảnh quê hương ngày giặc chiếm đã đan cài vào đó bao tâm trạng uất nghẹn căm hờn và lo lắng bồn chồn của người dân núi Đôi. Cảm xúc này từng được diễn tả trong bài Đất Nước (1955) của Nguyễn Đình Thi:

Những đêm dài hành quân nung nấu

Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu

Từ tâm trạng chàng trai trong bài thơ, ta thêm hiểu vẻ đẹp tâm hồn anh bộ đội trong kháng chiến chống Pháp luôn thắm đượm ân tình với quê hương, người thân. Tâm hồn người chiến sĩ luôn tồn tại một không gian hoài niệm, nhung nhớ đến cháy lòng – khơi lên tình cảm yêu thương và căm hờn trong lòng chiến sĩ, làm rõ vẻ đẹp giàu chất nhân văn. Lời dẫn chuyện của Vũ Cao tái hiện nguyên vẹn không khí những ngày kháng chiến, đánh thức bao cảm xúc của một thời bi hùng mà cũng ắp tràn thương nhớ của bao người. Sự hiện diện thường trực của hình tượng núi Đôi xuyên suốt những ngày chiến đấu là cách cắt nghĩa trọn vẹn ân tình với quê hương và thổi bùng ngọn lửa tình yêu mãnh liệt với cô gái Xuân Dục. Bao tâm trạng được diễn tả: khắc khoải ngóng đợi, “trăm nghìn căm uất”, náo nức ngày trở lại. Tự thân những lời thơ đã làm đẹp thêm bao nhiêu bóng hình người yêu trong tâm tưởng người chiến sĩ:

Núi Đôi bốt dựng kề ba xóm

Em vẫn đi về những bến sông?

Chính vì vậy mà nỗi đau xót sẽ làm người đọc càng day dứt, như một sự tích tụ để vỡ oà trước sự mất mát. Hơn bao giờ hết, người đọc nhận ra tội ác của kẻ thù một cách cụ thể đến từng số phận: bắt đầu từ sự xuất hiện của chúng là một dự cảm mơ hồ, tiếc nuối:

Mới ngỏ lời thôi đành lỗi hẹn

Đâu ngờ từ đó mất tin nhau

để rồi trở thành sự ngóng đợi thắc thỏm: sương trắng người đi lại nhớ người. Mong đợi cháy bỏng đến khi thành hiện thực thì lại phải đối mặt với nỗi đau lớn nhất “giặc giết em rồi, dưới gốc thông”. Nỗi đau vụt đến quặn xé đã được diễn tả xúc động:

A nh ngước nhìn lên hai dốc núi

Hàng thông, bờ cỏ, con đường quen

Nắng lụi bỗng dưng mờ bóng khói

Núi vẫn đôi mà anh mất em!

Hình ảnh kỷ niệm yêu thương đã vụt biến thành chứng tích đau thương, nỗi đau rất thật ấy không của riêng ai bởi không chỉ là sự mất mát của anh mà là của cả quê hương, bởi “em sống trung thành, chết thủy chung”. Đó không hề là cảm giác bi lụy mà mang tính chất bi kịch, giúp người đọc ý thức được giá trị của chiến thắng. Nỗi đau càng lớn hơn khi được kể lại, nhưng sự vô tình ấy lại làm ta nhận rõ về người liệt sĩ - người yêu của anh chiến sĩ:

Mấy năm cô ấy vào du kích

Không hiểu vì sao chẳng lấy chồng?

Mỗi lời kể như dao cứa vào tim, nhưng lạ thay lại làm ta thêm yêu mến, trân trọng người con gái sắt son anh dũng. Nỗi đau riêng hoà vào nỗi đau chung, ta hiểu thêm hơn về bản chất của tình yêu trong kháng chiến, với những con người bình thường mà cao cả đã vượt lên tình riêng, sẵn sàng cống hiến tất cả cho quê hương. Hình tượng người con gái Núi Đôi còn để lại suy ngẫm sâu sắc về sự hy sinh. Đó không phải là mất mát bình thường mà có khả năng biến đau thương thành sức mạnh. Bóng hình người con gái hoà vào bóng hình quê hương, thúc giục tâm tư của người còn sống, thành ý chi và quyết tâm vượt lên bất hạnh, hồi sinh sự sống. Với ý nghĩa đó, cô gái núi Đôi đã thành biểu tượng bất tử:

Cha mẹ dìu nhau về nhận đất

Tóc bạc thương từ mỗi gốc cau

Nứa gianh nửa mái lều che tạm

Sương nắng khuây dần chuyện xót đau

Tình yêu bị kẻ thù hủy hoại nhưng không hề suy xuyển, mà hoà thành tình yêu lớn lao với quê hương, xóm làng, cha mẹ…Quê hương hồi sinh, đau xót nguôi ngoai nhưng không đem đến với con người sự quên lãng mà đã nhân lên thành tình cảm cách mạng, thành lời thề thiêng liêng trước Núi Đôi:

Nhưng núi còn kia, anh vẫn nhớ

Oán thù còn đó, anh còn đây

Và: Nhớ nhau anh gọi: em, đồng chí

     Một tấm lòng trong vạn tấm lòng

Nhân vật trữ tình trong bài thơ đã hoá thân vào “vạn tấm lòng”, tình cảm nâng tầm thành tình cảm cách mạng. Tác giả không hề mô tả nước mắt trước bi kịch mà hình dung ra cuộc chiến đấu của người chiến sĩ lấp lánh ánh sáng bất tử của người con gái núi Đôi – sao trên mũ sao sáng dẫn đường, em hoa trên đỉnh núi thơm mãi bốn mùa. Làn hương ấy, vẻ đẹp ấy còn kết đọng mãi trong lòng người, nhắc mãi vẻ đẹp kết tinh từ những ngày chống thực dân Pháp hào hùng để làm nên sức mạnh chiến đấu chống đế quốc Mỹ, hướng về tương lai toàn thắng của quê hương./.

                                                            Trần Hà Nam

IP IP Logged
Cunhan7nghiep
Groupie
Groupie


Gia nhập: 10 Aug 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 63
Trích dẫn Cunhan7nghiep Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 8:16am
 Ga Núi
                                     Thơ Nguyễn Chí Dũng

Ga núi lạnh chiều mưa càng vắng khách

Tàu về dừng một chốc vội đi ngay

Còn gửi lại hồi còi dài đẫm ướt

Để sân ga lặng lẽ giọt thu gầy…

Như tàu ấy, mai này… tôi có thể…

Thơ chia xa gửi lại thấm hơi chiều

Em đừng trách phút dừng nơi ga núi

Tôi thật lòng đã sống, thật lòng yêu

                                Nguyễn Chí Dũng

Một không gian hẹp. Mà vắng. Mà lạnh. Ga núi như lặng lẽ, trầm buồn trong một chiều mưa thưa vắng khách đi tàu. Nỗi buồn tỏa ra trong vắng lạnh của không gian, thời gian. Nỗi buồn lại dâng lên bởi cảm giác vội rời đi của con tàu về dừng một chốc.

Cảnh tàu đến, rồi tàu đi dễ đánh thức nỗi niềm chia li vốn thường trực trong trái tim nhà thơ. Với Những bóng người trên sân ga, Nguyễn Bính chẳng đã từng buồn thương cho những cảnh ngộ, thân phận chia lìa đó sao:

“Những cuộc chia lìa khởi từ đây

Cây đàn xum hợp đứt từng dây

Những đời phiêu bạt thân đơn chiếc

Lần lượt theo nhau suốt tối ngày”

 
 
Ga Núi (ảnh minh họa)

Với Ga núi, tác giả Nguyễn Chí Dũng đã gợi cảm giác chống chếnh từ con tàu vội đi ngay. Và nỗi buồn chia xa như cất lên tiếng dóng dả từ tiếng còi tàu đẫm ướt trong chiều mưa thu:

“Còn gửi lại hồi còi dài đẫm ướt

Để sân ga lặng lẽ giọt thu gầy…”

Những tín hiệu ngôn từ trong thơ Nguyễn Chí Dũng như thu lại kín đáo trong niềm riêng mà hóa ra lại lan tỏa đến khôn cùng tiếng con tàu, cũng là tiếng lòng người gửi lại.

Vâng, người thơ đã tạo nên sự liên tưởng đồng nhất giữa con tàu cô đơn nơi Ga núi với con-tàu-thơ, cũng là con-tàu-thân phận. Một sự gửi lại đượm buồn – nỗi buồn thành thực của con người đã sống thật lòng và cũng yêu thật lòng:

“Như tàu ấy, mai này… tôi có thể…

Thơ chia xa gửi lại thấm hơi chiều

Em đừng trách phút dừng nơi ga núi

Tôi thật lòng đã sống, thật lòng yêu”

Câu thơ Như tàu ấy, mai này…tôi có thể… có lối ngắt nhịp 3/2/3 và với những dấu chấm lửng (…) nghe vừa tha thiết vừa thoáng chút thảng thốt thật lạ. Trong lời thơ chia xa gửi lại là dự cảm thật buồn về những điều sẽ đến như quy luật tất yếu của đời người. Phải chăng, nhà thơ muốn gửi lại một thông điệp tâm tình: Ga xép cũng giống cõi tạm của ga đời người; khoảnh khắc để được sống, để được yêu thật lòng mới thực sự đáng yêu thương, đáng trân trọng.

Bài thơ của Nguyễn Chí Dũng thấm tháp nỗi buồn thân phận mà sao vẫn ấm áp, ân tình. Và, Ga núi còn chứa trong đó một chút triết lí nhân sinh – thứ triết lí chỉ có thể chắt ra từ trái tim thật lòng đã sống, thật lòng yêu.



Sửa bởi Cunhan7nghiep - 02 Nov 2011 lúc 8:17am
IP IP Logged
Cunhan7nghiep
Groupie
Groupie


Gia nhập: 10 Aug 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 63
Trích dẫn Cunhan7nghiep Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 8:57am
TÌNH CA BAN MAI

Em đi như chiều đi
Gọi chim vườn bay hết
Em về tựa mai về
Chồi non xanh lộc biếc
Em ở , trời trưa ở
Nắng sáng màu xanh che
Tình em như sao khuya
Rải hạt vàng chi chít
Sợ gì chim bay đi
Mang bóng chiều bay hết
Tình ta như lộc biếc
Gọi ban mai lại về
Dù nắng trưa không ở
Ta vẫn còn sao khuya
Hạnh phúc trên đầu ta
Mọc sao vàng chi chít
Mai , hoa em lại về.


(Chế Lan Viên )

BÀI CA CỦA NIỀM TIN

Tình yêu là sự cộng hưởng của những khúc nhạc lòng. Đến muôn đời với muôn người vẫn vậy. Rời “ thung lũng đau thương” đến với “ cánh đồng vui”, nhà thơ của những “Bóng ma hời” và của những vần thơ trí tuệ đã để lại cho đời bản “tình ca ban mai”. Nhà thơ ra đi , bản “tình ca ban mai” còn ở lại.
Bài thơ năm chữ, thưa vần hơn cả những bài vè chẳng tạo sự thu hút bao nhiêu cho những kẻ thích đọc thơ một lần theo cảm tính. Em đi, em về, em ở - đời thường và dung dị quá, có gì nên thơ? Có đấy, nhưng chẳng dành cho những kẻ vội vàng. Tựa đề có hai tiếng “tình ca”, đại từ “em” rót đầy trên câu chữ, ta dễ dàng nhận ra nhân vật trữ tình – người phát ngôn của tình yêu.

Mọi đánh giá đều cần những chuẩn mực. “Em” trong những hành động chính là những chuẩn mực để tác giả đánh giá tình yêu. “Đi”, “về”, “ở” – hành động của em gắn liền với những dấu hiệu của sự tự nhiên trong mối liên hệ nhân quả tuần hoàn. “Em đi như chiều đi, gọi chim vườn bay hết” – vườn tình trở nên trống vắng. Em là MỘT mà cũng là TẤT CẢ. Câu thơ khiến ta hụt hẫng, nao lòng. Ôi, tình ca (!). Câu hỏi tự thán thốt lên, ta đã rơi vào cái “bẫy”. Nhà thơ chắc sẽ mỉm cười độ lượng với những kẻ “non thơ” và chắc hẳn cũng “non tình”. “Em về”, “em ở” - đó mới là “tình ca ban mai” . “Rừng non xanh lộc biếc…nắng sáng màu xanh che”- cùng với em, tình yêu trở về, bừng lên tỏa sáng. Những câu thơ ngập tràn hạnh phúc, “ lộc biếc” , “màu xanh” dịu mát tâm hồn. Ba cặp thơ đặt theo cấu trúc song hành với sự so sánh giả định giúp người đọc nếm vị tình trong từng chi tiềt đắt giá. Một chút thiếu vắng , hụt hẫng cho ta hiểu thêm giá trị của những gì đang có bên ta. Em đi – xa vắng, em về - gần gũi, em ở - gắn bó, đó chính là con đường chung thủy của tình yêu. Hạnh phúc cho ai được bước lên và đi mãi.
“ Tình em như sao khuya, rải hạt vàng chi chít” – sau hai lần so sánh, ta thấy lung linh cả một bầu trời sao hạnh phúc trong vòng quay của thời gian. Có lẽ, tình chỉ “mặn mà” khi đời có kẻ “tri âm”. Ghen tuông khiến tình yêu bừng cháy nhưng cũng chính nó thiêu rụi tình yêu nếu ta mù quáng. Chớ vội ghen hờn , đừng mau buồn bã, thất vọng khi “ em đi”. Nếu thật sự yêu nhau, hãy tin rằng “em về” và “em ở” để “sao khuya” sang mãi những đêm tình.
Lật ngược mạch thơ, hoán vị quan hệ nhân quả, tác giả khẳng định sức mạnh của tình yêu, khẳng định niềm hạnh phúc mà hai kẻ yêu nhau chung hưởng. “ Sợ gì chim bay đi, mang bóng chiều bay hết” hai câu thơ đầy thách thức dẫu sao vẫn chứa một nỗi lo sợ mơ hồ. Dễ hiểu thôi, cuộc đời này chẳng có gì tuyệt đối, chút nghi ngờ sẽ là gia vị của niền tin. Trở lại với nét khẳng định, ta dám chắc rằng, những câu thơ không chỉ chứa TÌNH mà còn đựng NGHĨA, những lời thề non hẹn biển chẳng phải là sợi dây ràng buộc bền chặt cho những đôi lứa yêu nhau. Cần có thời gian chung sống thì NGHĨA vợ chồng mới củng cố thêm TÌNH đôi lứa. Lúc ấy, dẫu rằng “em đi”, tạm thời xa cách, ta vẫn chẳng “sợ gì chim bay đi”. Niềm tin ấy chính là TÌNH, là NGHĨA. Ướp trầm hương của nghĩa vợ chồng, câu thơ chỉ thật sụ tỏa hương cho ai biết được những gì giấu trong thớ gỗ của cây gió đại ngàn. Phải tách mới thấy, đốt rồi mới thơm. "Trầm hương "trong thơ Chế Lan Viên – dẫu là thơ tình – không dành cho những kẻ hời hợt, nửa vời chỉ dám leo tới lưng chừng núi.
Tới đây người đọc sẽ thắc mắc: đâu là cơ sở của niềm tin?
“ Tình ta như lộc biếc
Gọi ban mai lại về”
Sức mạnh và sự bền chặt của tình ta, có gì tuyệt vời hơn thề? “ Em về” cho tình ta trổ “lộc biếc” và nếu “em đi” thì “lộc biếc” gọi em về. Sự “đổi ngôi” NHÂN – QUẢ đã tạo nên một vòng tuần hoàn để ôm ấp tình yêu vẹn toàn qua thử thách. Bởi thế, dù “ nắng trưa không ở” thì “ ta vẫn còn sao khuya”. Tình em luôn ở bên ta để xa cách chẳng phải là mất mát; nhưng ngôi “sao khuya” vẫn mãi mãi tỏa sang trên bầu trời tình ái. Niềm hạnh phúc ấy chẳng dễ gì có được.
Mối quan hệ nhân quả qua các hình ảnh là cách thức để Chế Lan Viên đánh giá tình yêu và khẳng định hạnh phúc. Hãy đặt những cặp thơ tương ứng bên nhau, ta sẽ thấy sự dụng công của tác giả:
- “ Tình ta như sao khuya
Rải hạt vàng chi chít”
- “ Hạnh phúc trên đầu ta
Mọc sao vàng chi chít”.
Tình em mang lại cho đời ta hạnh phúc. Đẹp thay những hạt vàng. Nhưng lẽ nào cái đẹp và hạnh phúc chỉ đến từ một phía? Phép so sánh một lần nữa lại tỏ ra cần thiết. “ Rải hạt vàng chi chít” và “ Mọc sao vàng chi chít” – Hai câu thơ gần như trùng lặp một cách có chủ ý giúp người đọc nhận ra vẻ đẹp của một tâm hồn. Tất cả những “hạt vàng” của tình em gieo vào lòng ta đã mọc lên hạnh phúc, lòng ta là mảnh vườn ươm màu mỡ cho tình em bật mầm. Nếu ta vô tâm không nâng niu, ấp ủ thì những “hạt vàng chi chít” có thể nào “ mọc sao vàng chi chít”? Con người chỉ xứng đáng với hạnh phúc khi biết cho và biết nhận. Ở hai câu thơ này, tôi muốn hiểu chữ “ ta” là hai ta, cho dù cách hiểu ấy có thể phá vỡ tính cân đối cấu trúc “ em” – “ta” trong toàn bài. Chắc rằng bài thơ không chỉ vì một chút khập khiễng mà mất đi vẻ đẹp còn hạnh phúc mà nó muốn thể hiện nhờ đó lại trở nên vẹn tròn.

Biết ươm trồng hạnh phúc từ hạt giống của tình yêu, tác giả hoàn toàn có đủ niềm tin để khẳng định: “ Mai, hoa em lại về”. Câu thơ (và cả bài thơ) là sự xiết tay nhau giữa tình cảm và lí trí. Nó hướng về tương lai, hứa hẹn ánh sáng và sắc màu hạnh phúc của một tình yêu chung thủy.

“ Yêu là khó nói cho xuôi
Bởi ai hiểu được sao trời lại xanh”
Điều “khó nói” vẫn nhiều người muốn nói…

Nguồn: PHONGĐIỆP.NET
IP IP Logged
ThuyTien
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 17 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 263
Trích dẫn ThuyTien Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:01am
Ghen

Giận em đập nát câu thề
Nắng hồng rơi vỡ dầm dề mưa tuôn
Bão dông giăng kín mây buồn
Gió tan tác nhớ, sóng cuồn cuộn đau...

Bây giờ người ấy trầu cau
Dửng dưng qua bến sông sâu, xuống đò
Lơ ngơ tôi đứng trên bờ
Lời thương hóa đá... Hết chờ, hết mong!

Lội đò tiễn sáo sang sông
Câu thơ xưa thả bềnh bồng hoàng hôn
Vung tay bỏng lửa ghen hờn
Dở dang giờ nhặt cô đơn bốn mùa...

(Tuyển tập thơ Thơ Nhà Giáo Tp.HCM - NXB Trẻ 1997)


Thanh Trắc Nguyễn Văn


------------------------------------------
Vung tay bỏng lửa ghen hờn
Dở dang giờ nhặt cô đơn bốn mùa...

Thanh Trắc Nguyễn Văn đã đun sôi cái “ghen” lên sùng sục của sự đỗ vỡ ngang tàng lắm xót thương. Rồi thì cũng không tài nào lý giải nỗi cái ghen kia có còn chính đáng hơn cái nỗi buồn xót xa đang cào xé con tim người trong cuộc.

Giận em đập nát câu thề
Nắng hồng rơi vỡ dầm dề mưa tuôn
Bão dông giăng kín mây nguồn
Gió tan tác nhớ, sóng cuồn cuộn đau…

Cái ngỗ ngáo trong cách dùng từ của nhà thơ: “đập nát” nghe mà ớn lạnh. Nhưng không nó vỗ về cho cái nguồn cơn ghen tuông của chàng trai kia với cô gái mình yêu. Rồi nạt mỡ giữa tức tửi ghen tuông và nỗi uất ức, tủi buồn sâu lắng, lúc trào sôi, lúc tĩnh lặng lạnh lùng. Một cái ghen của một người bị phụ bạc rất ngu ngơ.

Bây giờ người ấy trầu cau
Dửng dưng qua bến sông sâu, xuống đò

Rồi thì cái nhìn bất lực, cam chịu phủ trùm lên cuộc tình vỡ tan kia một gam màu chia ly tàn úa, đơn sơ đến dửng dưng. Cái ghen đã chết đi không bằng, không cớ, không một lời thố lộ.

Lơ ngơ tôi đứng trên bờ
Lời thương hoá đá… Hết chờ, hết mong!

Và rồi sự phũ phàng của tình cảm, hay sự vùi chôn sâu thẳm đã kéo bức màn sân khấu trò tình nông nỗi bằng ánh mắt ngu ngơ chưa hiểu nỗi gì của người trong cuộc. Ghen đã hình thành từ cái đập nát tàn nhẫn, vô tình kia giờ tắt lịm lạnh tanh trong nỗi chơ vơ vô tội vạ.

Thanh Trắc Nguyễn Văn đã vẽ lên một cái “ghen” rất đẹp, rất thực của một mối tình đầu dở dang. Một người đi, một kẻ ở lại, một cuộc tình kết trong chơ vơ sỏi đá, không thương, không nhớ, không ghen tuông hờn dỗi.

Ôi! Sao mà tha thiết cái triết lý bao dung trong tình yêu. Đến độ chín nào đó “ghen” chỉ là một thứ gì rất ngốc.

Một cách ghen đáng để học, đáng để trải nghiệm, vì ai dám nói rằng mình không có nỗi một lần "ghen".


Hàn Tuyết Băng
IP IP Logged
ThuyTien
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 17 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 263
Trích dẫn ThuyTien Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:13am
Chiếc lá đầu tiên
 
Em thấy không, tất cả đã xa rồi
Trong tiếng thở của thời gian rất khẽ
Tuổi thơ kia ra đi cao ngạo thế
Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say

Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay
Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước
Con ve tiên tri vô tâm báo trước
Có lẽ một người cũng bắt đầu yêu

Muốn nói bao nhiêu, muốn khóc bao nhiêu
Lời hát đầu xin hát về trường cũ
Một lớp học bâng khuâng màu xanh rủ
Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm

Nỗi nhớ đầu anh nhớ về em
Nỗi nhớ trong tim em nhớ về với mẹ
Ôi nỗi nhớ có bao giờ nhớ thế
Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi

"Có một nàng Bạch Tuyết, các bạn ơi,
Với lại bảy chú lùn rất quấy"
"Mười chú chứ, nhìn xem trong lớp ấy"
(Ôi những trận cười trong sáng đó lao xao)

Những chuyện năm nao những chuyện năm nào
Cứ xúc động, cứ xôn xao biết mấy
Mùa hoa mơ rồi đến mùa phượng cháy
Trên trán thầy tóc chớ bạc thêm

Thôi hết thời bím tóc trắng ngủ quên
Hết thời cầm dao khắc lăng nhăng lên bàn ghế cũ
Quả đã ngọt trên mấy cành đu đủ
Hoa đã vàng, hoa mướp của ta ơi

Em đã yêu anh, anh đã xa rời
Cây bàng hẹn hò chìa tay vẫy mãi
Anh nhớ quá! Mà chỉ lo ngoảnh lại
Không thấy trên sân trường - chiếc lá buổi đầu tiên.

HOÀNG NHUẬN CẦM

(Trích trong tập Súc sắc mùa thu-NXB Hội Nhà Văn - 1992)


--------------------------------------------------------
 
Trong veo mắt hạ

Có một nỗi bồi hồi khi bắt gặp tiếng ve. Thành phố với những hàng me, những chiều công viên nhàn nhạt nắng, bất chợt nghe tiếng ngân dài như khản giọng, mới hay rằng mùa hạ bắt đầu sang. Tuổi học trò ngày xưa ùa về như lật gấp từng trang, từng trang nhật ký xếp đầy những xinh tươi bè bạn. Trong chuỗi ký ức dài bừng lên những ánh nhìn trong sáng. Một dải sáng diệu kỳ - ánh mắt tuổi học sinh.

Có một bàn tay chìa ra với mình: kìa tiếng ve bắt đầu trở về rồi đó, có nhớ bài thơ lúc ra trường, bạn bồi hồi bày tỏ... Ừ có một bài thơ sâu lắng tận bây giờ. Ngày ấy tụi mình khoan khoái những vần thơ, ru giấc ngủ tuổi học trò mỏng mảnh, những vần thơ có tiếng ve sầu lanh lảnh, có chiếc lá đầu tiên, có bạn, có trường. Tất cả đều là những khoảnh khắc thân thương, dẫu không biết Hoàng Nhuận Cầm là ai cũng trầm trồ ngưỡng mộ: chắc ngày xưa nhà thơ cũng... học trò nhí nhố, mà sao trải vào thơ những xúc động vô ngần.

Những cảm xúc trong thơ rất thực, rất gần. Những tán me xanh, trái bàng, hoa súng, lũ học trò vui đùa liếng thoắng... trong thời khắc ra trường, còn phảng phất một tình yêu. Thơ kiệm lời, nhưng nói biết bao nhiêu, bởi con chữ như khía vào cảm xúc, khẽ khàng thôi, mà sâu rất mực, và tha thiết thân thương, câu chữ cũng hóa mềm: Nỗi nhớ đầu anh nhớ về em; nỗi nhớ trong tim em nhớ về với mẹ; ôi nỗi nhớ có bao giờ nhớ thế; bạn có nhớ trường nhớ lớp, nhớ tên tôi?

Rồi tháng năm sang, mùa hạ sang, cây bàng xanh trái, nhớ khung cảnh bạn bè, trường lớp, mùa thi. Nhớ tiếng còi tàu bạn tiễn mình đi. Nhớ ánh mắt trong veo của một thời giờ không tìm thấy được. Mỗi lúc nhớ nhau, lại thầm gọi lời thơ hôm trước: "Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi...".

LAM ĐIỀN
( tuoitre.com)
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:19am
“Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt
Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền
Lo vì một nỗi không yên một bề.”


----------------------------------------------

Cảm nhận về bài ca dao "Khăn thương nhớ ai"


Kho tàng ca dao Việt Nam vô cùng phong phú, giàu giá trị tư tưởng, nghệ thuật, là “thơ của vạn nhà”, là tấm gương soi cho tâm hồn và đời sống dân tộc, là niềm tự hào khôn xiết về cái cách mà những con người lao động Việt Nam trực tiếp bày tỏ long mình mà không cần nhờ đến bất kì một khuôn khổ thơ chính quy nào. Họ gửi gắm vào đó là yêu thương, sướng vui, đau khổ; là hoài bão, ước mơ, niềm mong mỏi… Không nằm ngoài chuỗi sáng tác mang đề tài thương nhớ làm nên bản sắc văn hoá dân gian, bài ca dao được nhà phê bình Hoài Thanh đánh giá là “hay nhất Việt Nam”, “ Khăn thương nhớ ai” cũng trĩu nặng niềm thương nỗi nhớ của người con gái đang yêu, sâu lắng và hay lạ lùng…:

“Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt
Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền
Lo vì một nỗi không yên một bề.”

Ca dao về nỗi nhớ là hợp âm các nốt trầm lắng đọng lòng người trong cung bậc tình yêu - vốn là đề tài muôn thưở và quen thuộc của người bình dân. Nỗi nhớ nhung nào có buông tha một ai? Mọi cảnh huồng, mọi số phận, mọi trang lứa; và nó nhẫn tâm bủa vây, bám víu lấy người con gái đơn chiếc. Nỗi nhớ ấy như muốn thiêu đốt tan chảy cả cõi lòng nhưng lại được che giấu kín đáo và ý nhị, không bộc lộ một cách buông tuồng, suồng sã. Tâm trạng nàng, biết tỏ cùng ai? Những câu hỏi không có câu trả lời, cô dành để hỏi những vật dụng quen thuộc nhất kề bên mình trong lúc cô đơn :

“Khăn thương nhớ ai?...
... Đèn thương nhớ ai?”

Những câu hỏi cất lên rồi lại trôi dạt mãi vào hư vô im tiếng, cứ nén chặt niềm thương nỗi nhớ trong lòng, để rồi chực trào tuôn ra thành tiếng thở dài triền miên. Cái khăn được hỏi đến đầu tiên và cũng được hỏi nhiều nhất’ cô gái hỏi vật trao duyên mang ý nghĩa thiêng liêng duy nhất của mình. Chiếc khăn ấy phải chăng đã ấp ủ biết bao hơi ấm bàn tay, đã thấm đượm nhiều vô chừng những lời ân ái mặn nồng :

“Gửi khăn, gửi áo, gửi lời,
Gửi đôi chàng mạng cho người đàng xa”

Giờ người đã xa, hơi ấm nồng đượm vương vấn nơi đây âu chỉ là nỗi buồn chờ đợi quá khứ, cái không gian cô quạnh cứ miên man trải rông trên nhiều chiều, nỗi nhớ cứ thế mà quanh quẩn trong tâm trí trăm mối tơ vò, khiến vật chứng nhân vô trí vô giác cũng động lòng mà:

“Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt.”

Ba hình ảnh đặc trưng cộng hưởng thêm ba câu thơ láy cô gái tự nhân hoá chiếc khăn lên rồi hỏi: “Khăn thương nhớ ai?”, cùng lối vắt dòng láy tổng cộng sáu lần từ “khăn” thành một điệp khúc tạo cảm giác dường như nỗi nhớ càng thêm triền miên. Mỗi lần hỏi là một lần nỗi nhớ kia thêm trào dâng cuồn cuộn trong lòng. Ôi, sầu đong càng lắc càng đầy! Cô gái đang hỏi chiếc khăn trao duyên hay đang đối thoại với bản thân mình đây? Đằng sau nghệ thuật đảo thanh đầu uyển chuyển, cách sử dụng hình ảnh vận động trái chiều, đằng sau hết thảy các sử “xuống- lên”, “rơi- vắt” của khăn hiện lên hình ảnh một con người rất rõ, con người ấy đang tiếc nhớ khôn nguôi về mối tình đẹp đẽ. Nhớ đến mức không còn tự chủ được dáng đứng bước đi, không thề đứng yên ngồi ổn được, cứ thất thểu ra vào, bởi vậy người ta mới có câu:

“Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống than”

Nỗi nhớ cứ rừng rực trong lòng, len lỏi vào từng dòng máu thớ thịt, thế mà vẫn không đủ để cản ngăn dòng nước mắt khóc thầm:

“Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt”

Nước mắt em rơi từ khoé lệ u sầu, rơi trên tiếng cười đùa hôm qua, và rơi trên u buồn hôm nay, những “ hai hàng nước mắt đầm đàm như mưa: làm khổ em biết bao nhiêu đêm dài. Nỗi nhớ sâu trong tâm hồn réo thúc bùng sôi nhưng được bộc lộ ý nhị, nọt ngào, mang màu sắc nữ tính, nhẹ nhàng. Cô gái trong bài ca dao là một con người biết trân trọng những kỉ niệm, biết ghìm nén lòng mình, dẫu cho trái tim đã băng hoại vì nỗi buồn man mác gậm nhấm lủi tàn mất rồi. Cái khăn đã giãi bày hộ cô gái cái nghẹn ngào đọng mãi trong lòng không nói ra được. Cái thứ cảm gáic không gọi được tên nặng trĩu trong lòng là thế, vậy mà cứ nhẹ tênh lan toả rộng khắp, thấm đượm vào không gian, vào cả sự đồng cảm nơi người đọc...

Nhưng không chỉ có thế, nỗi nhớ ở đây còn được đong đếm theo bước chân thời gian chứ không chỉ thăng trầm theo từng bước đi của nhân vật. Ban đêm là thời khắc để bất kì con người nào cũng có thể suy ngẫm về người, về đời, rất thật. Đối với cô gái, đó là lúc niềm khắc khoải lại càng làm tim cô đau nhói. Niềm đau ở đây được diễn tả theo một cách riêng, nhất quán và không thể nhầm lẫn. Điệp khúc “thương nhớ ai” được giữ lại trọn vẹn còn tâm sự được gửi gắm tiếp vào ngọn đèn đêm:

“Đèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt”

Cả bài ca dao là một hệ thống các câu hát lẻ độc lập: khi đứng riêng chúng hoàn toàn có thể diễn đạt hết nghĩa, còn khi ghép chúng lại với nau, chúng thu hút người đọc và nỗi lòng trải rộng mãi hết không gian rồi lại sang thời gian. Trong sự ưu phiền vò võ của đêm khuya khắc vợi canh tàn, trong bóng đêm mịt mù đến hốt hoảng, đốm lửa ấm dù nhỏ nhoi trên đầu ngọn bấc kia chứng tỏ người thắp đèn vẫn chưa tài nào ngủ yên được. Cô gái gửi tâm tình ngổn ngang trăm mối những đêm thâu trằn trọc vào ngọn lửa nhỏ, hay chính ngọn lửa tình bất diệt luôn cháy mãi trong tâm can? Chừng nào lửa tình vẫn cháy thì chừng ấy lửa đèn kia tắt làm sao được. Vẫn là câu hỏi không có lời đáp, và vẫn là hình ảnh tượng trưng được nhân hoá, “ngọn đèn” cũng biết thổ lộ bao điều, buộc ta phải rung cảm suy nghĩ nhiều hơn, sâu sắc hơn những điều được đề cập trong lời ca da diết.


Bày tỏ, giãi bày hộ cô gái bằng giá trị tượng trưng rất biểu cảm theo lối nói vòng đầy cuốn hút, nhưng rồi rốt cuộc “khăn” và” đèn”cũng chỉ là cách nói gáin tiếp thông qua biện pháp nhân hoá. Đến dòng thơ thứ chín, không kìm lòng được nữa, thứ “cảm xúc không gọi được tên” trên kia chực vỡ oà, cô tự hỏi chính mình:

“Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên.”

Hình tượng các nghệ nhân dân gian sử dụng thật hợp tình hợp lý, nhất quán và xuyên suốt: “đèn chẳng tắt” vì “mắt không yên”, “mắt không yên” nên “đèn chẳng tắt”. Nỗi ưu tư còn nặng trĩu, khối tinh thần bất biến vẫn vẹn nguyên, tình yêu chung thuỷ chẳng đổi dời. Cứ khép đôi bờ mi đẫm lệ, hình bóng người thương lại hiện về, giấc ngủ dẫu có cũng vô cùng ngắn ngủi và mãi chập chờn những giấc vơ vô ảo vô thực. Năm lần hỏi, năm lần điệp từ “ai” vang lên thổn thức xoày vào lòng ta một nỗi niềm khắc khoải, đồg cảm bi ai. Bản thân từ “ai” mang ý phiếm chỉ, nên câu trả lời thực chất được khẳng địh ngay từ câu hỏi tưởng như không có lời đáp. Cách khẳng định này không được diễn đạt bằng ý chính mà mang tính nghệ thuật, thi vị hơn, mạnh mẽ hơn. Dẫu vậy, với tính chấ nghệ thuật rất riêng của văn học dân gian, chẳng mấy ai yêu quý bài ca dao này không tự lý giải được, rằng không ai khác ngoài chàng trai đã gây nên nỗi lòng cô đọng trong điệp từ “ ai” kia. Mười câu thơ bốn chữ còn hay về cách gieo vần: vần chân xen lẽ vần lưng, trong đó thanh bằng và thanh trắt lại xoắn quýt lấy nhhau tạn nên âm điệu luyến láy liên hoàn, bâng khuâng mãi. Và nếu cứ đi theo cung cách cấu tứ như thế, lòng cứ tự hỏi lòng, thì bài ca dao sẽ trải dài cùng nỗi sầu đến vô tận. Lần theo mạch xúc cảm xuyên suốt, qua tới mấy lần hỏi, điểm cao trào bất chợt xuất hiện đột ngột dưới hình thức câu tho8 lục bát, biến nỗi nhớ nhung dằng dặc kia thành:

“Đêm qua em những lo phiền
Lo vì một nỗi không yên một bề”

Từ nhịp thơ bốn chữ dồn dập và gây rung động lạ kỳ chuyển sang lục bát nhẹ nhàng và xao xuyến, bởi lẽ, cô gái một mực thương nhớ người yêu vẫn biết lo lắng cho số phận trái ngang của mình. Cô nhớ lắm, đến nỗi:

“Qua cầu dừng bước trơng cầu
Cầu bao nhiêu nhịp lòng sầu bấy nhiêu”

Guồng quay cuộc sống thì cứ mãi lừng lững tiến về phía trước, hoàn cảnh trớ trêu không cho phép người con gái đơn thân mãi “ Thương thương nhớ nhớ sầu sầu”, xã hội không đồng ý để cô “Một ngày ba bận ra cầu đứng trông” . Từ “lo” được lặp lại đến hai lần, cùng chỉ từ số nhiều “những” chứng tỏ trong lòng cô gái đang có nhiều lo sợ mênh mông khi nghĩ về người mình yêu cùng một lúc; nhói cả tim khi nghĩ rằng anh sẽ thay đổi, sẽ như” vầng mây bạc giữa trời mau tan”; quặn cả lòng khi hay cả một xã hội phong kiến thối nát đang chực chờ ép duyên... Hạnh phúc quá mong manh và cái quyền tự do yêu đương cũng thật là bấp bênh, khi tình yêu tha thiết chân chính luôn bị nỗi sợ nơm nớp vô biên lấn át, “Sợ mẹ bằng đất, sợ cha bằng trời”. Nỗi lo phiền trĩu nặng tâm can, xuất phát từ chính nỗi nhớ thươngkho6n nguôi, từ khát vọng yêu và được yêu, từ sự bức bối muốn được vùng dậy giải thoát. Tình yêu, nỗi nhớ nơi con tim mồ côi và nguội lạnh vẫn cứ chan chưa tình người, dạt dào sức sống mà không hề bị luỵ, đau thương, yếu hèn. Càng yêu, càng nhớ thì con người ta càng bộc lộ sự lạc quan trữ tình và chung thuỷ của mình:

“Chờ anh cho tuổi em cao
Cho duyên em muộn má đào em phai”

Để diễn tả được hết nỗi long cũng như tính nhân văn sâu sắc, bài ca dao mang những yếu tố thi pháp và biện pháp nghệ thuật quen thuộc: điệp từ, điệp ngữ gây cảm giác quyến luyến mà dồn dập; dùng hình ảnh tượng trưng và nhân hoá chúng đạt hiệu quả cao. Quan trọng hơn cả, ẩn chưa trong toàn bài ca dao là nét đẹp kín đáo, thu hút, đằm thắm nữ tính; khá đặc biệt so với các khúc ca thương nhớ khác dung hình thức biểu đạt trực tiếp…:

“Nhớ ai hết đứng lại ngồi,
Ngày đêm tơ tưởng một người tình nhân.”

“Nhớ ai nhớ mãi thế này?
Nhớ đêm quên ngủ, nhớ ngày quên ăn”

Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai?

...Vì thế, “Khăn thương nhớ ai” luôn có một chỗ đứng nhất định trong ca dao nỗi nhớ nói riêng , toàn bộ kho tàng văn học dân gian nói chung và một vị trí riêng trong lòng người đọc. Vượt chặng đường “những mấy nghìn năm”, bài ca dao sẽ mãi là viên ngọc long lanh, tuy hình thành từ bàn tay thô kệch nhưng được gọt giũa bởi tấm lòng và tâm hồn đẹp đẽ cao quý của người bình dân Việt Nam.
IP IP Logged
Hoami
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 21 Jul 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 293
Trích dẫn Hoami Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:29am
Chung ô

Trời đêm chợt đổ cơn mưa
Hình như
Trời chỉ muốn đùa chút thôi
Đường quê đi chật hai người
Chưa thân…
Mà dám đi đôi 
cũng liều !
Ai xui mưa tưới xiêu xiêu
Cái ô nghiêng nhẹ
theo chiều giọt mưa
Mình về……mang nợ cái ô
Còn ta mắc nợ
cơn mưa quê người .

                                       PHI TUYẾT BA
 

Trời mưa hai đứa che chung một chiếc ô thì đã có vẻ ‘’văn minh tiến hoá ‘’ở mức cao rồi! Ông cụ bà kỵ ta xưa chỉ che chung một tàu lá chuối non thậm chí một cộng khoai môn bứt vội mà một ngày nào đấy không xa cũng quấn quýt vợ chồng .Có điều tại sao hai người lại che chung một cái ô trong cái thời gian môi giới tuyệt diệu’’trời đêm’’ nhỉ? Lai thêm’’chợt đổ cơn mưa ‘’nữa thì mới khéo làm sao ! Dẫu ông trời chỉ ‘’muốn đùa chút thôi’’ hay đùa dai cặp trẻ này cũng quá chừng  hạnh phúc  bởi ông đã làm tròn nhiệm vụ tạo dựng cơ sở ban đầu cho hai trẻ:
‘’Chưa thân
  mà dám đi đôi
    cũng liều !’’
Tôi cho rằng đợi đến đêm ông trời đùa cợt ‘’đổ cơn mưa’’ tạo cơ hội ‘’đường quê đi chật’’ không phải chỉ là sự khao khát  mong đợi của riêng anh chàng rắp ranh bắn sẻ mà có cả dụng tâm của cô nàng nữa vì cớ phụ nữ họ ý tứ lắm không đuểnh đoảng như cánh đàn ông  gặp vui là cứ ba hoa thiên địa để đến khi đêm dần buông, mưa mù bay mới quýnh quíu ra về .Cái cơ hội tạo đà cho sự gặp gỡ xem ra có vẻ rất tình cờ mấy anh con trai’’khờ khạo lắm ngu ngơ quá’’ làm sao mà phát hiện ra sự kín kẽ của cô nàng cho dược .
   ‘’Đường quê đi chật hai người’’
Đường quê ngày xưa thường chỉ nho nhỏ xinh xinh mấy khi có được con đường thênh thang mà dù có rộng bao nhiêu đi nữa cũng phải ‘’đi chật’’ trong hoàn cảnh chiéc ô che cho phép, nếu không muốn một trong hai người bị ướt.Chắc chắc không anh chàng galăng nào lại để cho người chung ô bị ướt dĩ nhiên phải hứng chịu cơn’’mưa tưới xiêu xiêu’’ về phía mình.Còn cô gái đi nhờ ô người ta lại nỡ nào  chiếm phần tiện nghi để người bạn đường ướt át thì coi sao tiện dù anh ta có tự nguyện chăng nữa thì sự nhân hậu của một người phụ nữ có văn hoá cũng không cho phép cô làm thế.Vì thế cho nên’’đi chật’’ là một việc làm phải đạo không ai cảm thấy mình không nên không phải trong tình huống này.Ai đã qua cái thời tuổi trẻ đi chung ô bên em trên con đường quê mưa tuôn, mưa xối  giưa trời đêm, mùi hương chanh hương bưởi trên tóc nàng bị gió quê truy đuổi phải trốn vào lồng ngực vạm vỡ  đầy khát khao của chàng trai mới  thấu cảm được giây phút thần tiên mà nhiều năm sau ‘’tuổi cao tóc bạc cái râu bạc’’ muốn tìm lại chỉ còn trong tuổi thơ ký ức xa mù.
   ‘’Cái ô nghiêng nhẹ
      theo chiều giọt mưa’’
‘’Gió mưa là bệnh của trời mà’’ nó rơi theo chiều nào mà chả được ,bổn phận anh con trai là phải nghiêng nhẹ cái ô theo chiều giọt mưa để em khỏi ướt.Mỗi lần nghiêng nhẹ như vậy…Phi Tuyết Ba không nói gì thêm bởi lòng tới rồi bút bất tất tới nữa mà chi ..Hãy để nó ở ngoài lời.
  ‘’Mình về …mang nợ cái ô
     Còn ta mắc nợ
    Cơn mưa quê người ‘’
Hai người chung ô ai cũng nợ cả ,một người mắc một người mang.Có gì khác nhau trong cách dùng từ của tác giả? Không khéo sự suy diễn của chúng ta trước đây  sai trật cả.Vì sao cô gái phải mang nợ mà chàng trai chỉ mắc nợ mà thôi? Bởi vì mắc nợ thì còn có ngày trả được chư nợ đã  mang  thì ‘’xuống tuyền đài’’ cũng vẫn chưa tan.Niềm vui đang rộ bỗng vội cắt ngang bởi một nét buồn ,hỉ kịch nhuốm màu bi kịch :Có thể một ngày không xa em sẽ lên xe hoa với người do mẹ cha em lựa chọn, đêm nay trời giúp em tạo ra cơ hội cho hai đứa được gần nhau một lần,chưa thân chớ nào phải chưa yêu  chắc  cô gái ấy có yêu chàng trai lắm lắm mới dám liều đi đôi như vậy.Cô sẽ mang nợ cái ô suốt đời mà không bao giở trả được.Cô mong người con trai ấy sẽ trả được món nợ ‘’cơn mưa quê người’’ với một hình bóng khác.Ấy là tôi nghĩ cô gái tự an ủi như vậy chứ chàng trai sẽ không bao giờ trả được. Suy cho cùng trong tình yêu đích thực mắc cũng là mang.

Nguyễn Hàn Chung


Sửa bởi Hoami - 02 Nov 2011 lúc 9:30am
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:58am

TRÁI TIM MẮC CẠN

Dòng đời con nước vèo qua
Trái tim mắc cạn trong tà áo bay
Cỏn con một sợi lông mày
Mà đem cột trái đất này vào anh

Trần Mạnh Hảo
  

    ‘’Dòng đời con nước vèo qua’’
Câu lục đàu tiên là một lời nói thông thường ,nêú không nói môtíp so sánh khá mòn cũ.Ai có một chút chiêm nghiệm việc đời đều có thể  buông ra một lời cảm khái nhân sinh như thế huống hồ là nhà thơ –người nhạy cảm nhất với bước đi không ngoái lại của thời gian.Câu thơ đầu chỉ có giá trị dẫn dụ người đọc nhích tới gần nơi có đạo phục binh bằng phục bút.
     ‘’Trái tim mắc cạn trong tà áo bay’’
Câu bát này dụng ý kỹ thuật quá rõ.Hình ảnh thơ cũng không mới hơn cách nói của Nguyên Sa’’Hay là em gói mây trong áo’’.Mạch thơ đã lộ ra ngay từ hàm nghĩa từ vựng đầu tiên.Tuy nhiên kỳ binh mai phục vẫn còn ẩn tàng chưa lộ diện.Người đọc còn khổ công kiếm tìm.
   ‘’Cỏn con một sợi lông mày
Mà đem cột trái đất này vào anh’’
Hai câu cuối mới thực sự là ngón ‘’đà đao, là nhát thiên tài loé ở cuối câu’’(Chế Lan Viên ) tuôn trào ẩn ngữ trong mối quan hệ biến hoá mà đồng nhất.Tứ thơ không phải đã khác thường nhưng cách ngoa dụ khá độc đáo.Tác giả sử dụng động từ ‘’cột’’ thật diệu.Sợi lông mày cỏn con của một hình bóng tha nhân nào đó đã ‘’cột người mắc cạn với trái đất này.Đây là sự cột bắt buộc của tự nguyện nếu con người còn muốn sống cho đáng sống.Hình tượng ngôn từ có đôï sáng rõ, xuyên thấm,có sức khơi gợi,tác động vào những vỉa tầng khao khát ,cống hiến vốn là một thuộc tính cố hữu của  bất cứ con người nào. Mối quan hệ tương tác giữa hai vật thể cực nhỏ’’một sợi lông mạy’’ với một vật thể cực lớn’’trái đất này’’ có sự mê hoặc của từ ‘’cột’’ kết dính làm tăng độ phấn hứng của người cảm thụ.hoá giải sự xói mòn về đạo đức ,sự tha hoá về nhân cách của một số người thờ ơ vô trách nhiệm đối với chức năng người cao quý chỉ nhằm thoả mãn bản năng con đầy dục vọng.
 Bài thơ có 4 câu nhưng có đến 3 câu làm nhiệm vụ dọn đường để câu bát cuối cùng thực thi  sứ mệnh ‘’cột’’ lãng mạn và vinh quang.Tác dụng giáo dục của bài thơ rất lớn,giá trị nhân văn rất cao thế nhưng không hề thấy sự cao giọng giáo huấn nào trong ngôn ngữ thơ.Tác giả dẫn dắt chúng ta từng bước cảm nhận sự luân chuyển của thời gian,chiếm lĩnh cái đẹp hình thể đến cái đẹp vĩnh hằng,tự nguyện cột đời mình vào bao nhiêu ngang trái bất công trên trái đất này.
Bài thơ Trái tim mắc cạn sở dĩ neo đậu lâu dài trong người đọc chính là nhờ ở sự mắc cạn đến độ rất sâu của tấm lòng thi sĩ.Và khi đã thực thi sứ mạng ‘’giải bày tâm sự và tuyên truyền niềm tin’’(Phùng Quán) ta còn có thể đòi hỏi gì ở nhà thơ hơn nữa.

IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 10:00am

Tự tình II

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn
Trơ cái hồng nhan với nước non
Chén rượu hương đưa say lại tỉnh
Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn!
Xiên ngang mặt đất rêu từng đám
Đâm toạc chân mây đá mấy hòn
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại
Mảnh tình san sẻ tí con con
   
                               
Hồ Xuân Hương


Câu phá chưa có gì ghê gớm cả bởi trách nhiệm của nó là làm nền cho tứ thơ, một loại nền bị cơn lốc thời gian thúc giục ’’văng vẳng trống canh dồn’’ câu thừa kia mới bắt đầu khuấy động  kiếp nạn dập vùi vốn là dĩ mệnh của phận đàn bà lẽ mọn.
  ‘’Trơ cái hồng nhan với nước non’’
Ném từ trơ vào đầu câu là đã bức bối xót xa lắm rồi.Không ,thời gian ấy một người phụ nữ lẻ loi cô độc nghe tiếng trống sang canh dồn đuổi,ức hiếp nụ xuân tình rạo rực đã phản ánh  nỗi khát khao hạnh phúc vốn là một đặc quyền được hưởng của con người.Nhưng còn kinh khủng hơn khi tác giả kéo theo cụm từ ‘’cái hồng nhan’’ làm bổ ngữ cho động từ trơ tạo thành một vế câu ‘’trơ cái hồng nhan’’.Không còn là mảnh, tấm mà chỉ còn cái hồng nhan trơ tráo ,chai lì  mọi sự bởi chỉ cần cất lên hai tiếng hồng nhan đã thấy nỗi bạc mệnh ,đa truân hiển lộ ngay trong hàm nghĩa ngôn từ, huống hồ nữ sĩ lại dùng từ’’ cái’’ áp giải người đàn bà đi suốt tháng năm tuổi trẻ trong cảnh lạnh lùng của phận đời làm mướn không công.Chính vì thế người phụ nữ trong bài thơ mới ‘’dục phá thành sầu’’ bằng việc mượn chút hương nồng làm pháo thủ’:
  ‘’Chén rượu hương đưa say lại  tỉnh’’
Cổ nhân đã trải cảnh nâng chén tiêu sầu mà đời nào đặng bởi say rồi cũng đến lúc tỉnh’’khi tỉnh rượu lúc tàn canh’’ chính là lúc trái tim tỉnh thức hơn lúc nào hết.Nỗi sầu ngỡ như tiêu tán lúc này lại hiện về .Bệnh sầu sau mỗi lần tái phát sức công phá càng tăng lên gấp bội nhất là khi ‘’Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn’’.Tròn làm sao được khi cái ách nam quyền phong kiến đồ sộ ngàn đời cứ đày đoạ những mảnh  hồng quần liễu yếu đào thơ.Càng thương Bà chúa thơ Nôm biết bao khi bà dùng từ ‘’chưa’’. Chưa chứ đâu phải là không,trong tận cùng tâm thức của bà vẫn cứ le lói một niềm tin vào cái sự ‘’tròn’’ không tưởng ấy.Tuy nhiên chỉ cần một chút lạc quan kín đáo loé lên đã làm nhà thơ phấn chấn:
  ‘’Xiên ngang mặt đất rêu từng đám
            Đâm toạc chân mây đá mấy hòn’’
‘’Xiên ngang,đâm toạc’’những động từ cực mạnh phản ánh sự vùng cựa quẫy đạp của một con người ngồn ngộn sức sống,tràn trề sinh lực thế mà phải cam chịu ‘’trơ cái hồng nhan’’ trước một hiện thực khách quan tàn nhẫn không làm sao cải biến.Nỗi khát khao mãnh liệt không có đường đào thoát tác giả đành trốn lánh vào các từ ‘’xiên,toạc.đám.hòn’’.Phải chăng đó cũng là một thứ rượu chữ để làm khuây nỗi khát? Mà cũng nhờ thế đời mới  hưởng được chút dư hương của chủ nhân Cỗ Nguyệt Đường.
    ‘’Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại
                       Mảnh tình san sẻ tí con con’’
Người ta thường nói’’xuân bất tái lai’’ nữ sĩ họ Hồ lại nói ngược ‘’xuân đi xuân lại lại’’.Từ xuân đã được bà dùng một cách biến hoá ,xuân mà lạï ‘’ngán nỗi’’,xuân mà’’ lại lại’’ thì chắc hẳn từ xuân phải được cảm theo một hàm nghĩa khác có khi tương phản hoàn toàn với nghĩa vốn có của từ.Ta nghe đâu đây tiếng thở dài chua chát ‘’mảnh tình’’ chứ nào phải khối tình đồ sộ gì cho cam mà cũng bị san sẻ còn một ‘’tí con con’’.Tí con con thì làm sao bù đắp nỗi sự quẫy đạp bạo liệt của một trái tim khao khát sống,khao khát yêu đến độ muốn ‘’xiên ngang ’’muốn ‘’ đâm toạc’’ mọi ràng buộc khắt khe của thói đời.
 Tiềng gà, tiếng trống canh văng vẳng,tiếng mõ cốc, tiếng chuông om vang lên trong ba bài thơ Tự Tình của Hồ Xuân Hương khuấy động từ cổ nhân đến lai giả .Người phụ nữ tuy bị bao vây tứ phía bởi những tập tục cổ hủ, khắt khe truyền đời của xã hội nam quyền phong kiến, trong nỗi chua xót lẽ mọn trào dâng vẫn hóm hỉnh ,trào lộng.Và điều đó  cũng là cách thế sống của những ‘’cái hồng nhan ‘’ trong bi kịch đời mình.
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 10:02am

                                Ngẫu hứng Valentin

                                                               Ánh Tuyết
Valentin với ngưòi ta
Mình đâu còn thuở nhận hoa của người
Bồi hồi ,mình với mình thôi
Bước cao , bước thấp đường đời chênh vênh

Năm qua nhanh , tháng qua nhanh
Mới thôi đã lại mấp mênh cái già
Người như ảo ảnh phía xa
Mải mê, ta vớt trăng ngà đáy sông

Dốc bồ thương kẻ ăn đong
Xót cơn đại hạn, khát trông mưa rào
Hình như… xuân cũng cồn cào
Ngày Tình Yêu vẫn dạt dào tháng hai.
                                                 (Đánh thức than hồng –NXB Hội Nhà Văn 2005)


Thoạt tiên mới đọc 2 câu thơ mở đầu  bài thơ Ngẫu hứng Valentin của Ánh Tuyết in trên báo Văn Nghệ dù chưa hân hạnh quen biết  nữ thi sĩ tôi đã  võ đoán muốn nói  lời đôi co với tác giả: Tuổi nào là tuổi còn thuở nhận hoa của người tuổi nào thì mất quyền công dân tình yêu ? Theo thiển ý của kẻ này thì bất kỳ ở thuở tuổi nào cũng ‘’còn‘’cả .  Người trẻ  trung tươi như hoa  nhận  cái đẹp của hoa tươi , người già cỗi như hoa úa mà thậm chí hoa tàn nhận cái đẹp riêng của hoa tàn chẳng thế mà cụ Nguyễn Tiên Điền bật đèn xanh  cho chàng Kim thốt một lời nghịch lý mà thuận tình  đó sao :  ‘’hoa tàn mà lại thêm tươi- trăng tàn mà lại hơn mười rằm xưa‘’ Tình yêu nào phải độc quyền của tuổi trẻ .  Nhà  thơ Phan Khôi đã từng  khơi mở quyền yêu của cặp tình xưa hom hem, héo hắt trong bài thơ Tình già bất hủ ‘’Hai mươi bốn năm sau ,tình cờ đất khách gặp nhau – Đôi cái đầu đều bạc’’  thế mà bất chấp cái  dâu bể hai mươi bốn năm trời họ vẫn còn ‘’ liếc đưa nhau đi rồi ,con mắt còn có đuôi ‘’.Còn sâu đậm hơn gấp bội lần việc nhận hoa của đôi trẻ đấy chứ! Thật thế , có khi  tình yêu đã lặm vào phế phủ  nó còn công phá ghê gớm gấp mấy lần cái tình yêu bùng phát mãnh liệt nhưng chóng lụi tàn của nam nữ thanh niên  ! Nghĩ thế mà nghe em than thở ‘’Bồi hồi mình với mình thôi- Bước cao, bước thấp đường đời chênh vênh ‘’anh vẫn thấy một nỗi xót xa không thể kìm nén .Em than oán cái gã thời gian vô tình ‘’ năm qua nhanh tháng qua nhanh ‘’ người con gái  ‘’Mới thôi đã lại mấp mênh cái già ‘’ để rồi bóng hình năm cũ  như ‘’ ảo ảnh phía xa’’ còn chủ thể trữ tình thì lại ‘’mải mê vớt trăng ngà đáy sông ‘’.Ai vớt , tác giả không nói rõ rành em hay là anh ,tác giả lại  hạ đại từ ta như là sự khái quát một quy luật vĩnh hằng tất yếu : không ai đủ sức ‘’lạy muôn vì tinh tú nhé –xin đừng luân chuyển để thời gian – chậm đi……”nên đành phải làm một công việc lãng mạn đấy ,thi vị đấy mà cũng đầy  xót xa cay đắng  bởi có ai dẫu là thi tiên họ Lý chăng nữa vớt bóng tìm xưa đặng nào ?
Câu thơ ‘’Dốc bồ, thương kẻ ăn đong ‘’tác giả cũng dùng lối nói phiếm chỉ không khẳng định ai dốc bồ bố thí cho kẻ ăn đong một chút cho tình yêu nhưng đến câu thơ tiép theo ‘’xót cơn đại hạn ,khát trông mưa rào ‘’thì cái tôi chủ thể buộc phải xuất đầu lộ diện Ai găp cơn đại hạn ,khát khao một trận mưa rào nữa nếu không phải là tác giả sau khi cúi thân vớt cái trăng ngà lên cồn cào một nỗi “xuân đi xuân lại lại’’khi bắt gặp cái ngày tình yêu  dạt dào tuôn chảy vào cái bồ tình yêu trống không trong tâm hồn nữ sĩ .
Mượn cái tiêu đề bài thơ Ngẫu hứng Valentin tác giả muốn  người đọc
hiểu rằng đây chỉ là phút ngẫu hứng nhất thời khi ngày tình yêu tới mà ta đã mấp mênh cái già không còn ai đoái hoài  đón đưa biếu, tặng  nữa phải chua xót  thốt  lên ‘’bồi hồi mình với mình thôi ‘’.nhưng rồi cuối cùng vẫn bộc tỏ sự lạc quan đáng kính nể khi tác giả tự khẳng định ‘’ Ngày Tình Yêu vẫn dạt dào tháng hai’’ ..Tháng hai  tình yêu của người  trẻ trung nồng nàn say đắm bao nhiêu thì tháng  hai  tình yêu của  người  già cũng cồn cào không kém đắm say bấy nhiêu mà có phần bền chặt hơn là đằng khác, không hơn sao’’ vẫn dạt dào tháng hai ‘’
                   Ngẫu hứng Valentin  của Ánh Tuyết cũng không đào thoát khỏi  môtip cảm khái tình yêu  ngoái lại thời trai trẻ của những người mải lo toan ‘’ áo xiêm ràng buộc ‘’ chợt một ngày nào đó cảm thấu bước đi không ngoái lại của thời gian mà bồi hồi ngẫm ngợi.  Thôi người ạ!Ai muốn bước cao bước thấp  hái  trái cấm vào thời gian nào còn  tuỳ thuộc vào thể trạng tình yêu, bản chất tình yêu của cái đường đời chênh vênh ấy . Tuy nhiên tôi muốn thầm thĩ  với tác giả Ngẫu hứng Valentin một câu này :Người nằm dưới đáy mộ sâu cả mấy  nghìn năm  còn thượng hưởng hoa hương của khách đa tình đời sau huống hồ…Đừng’’ hình như’’ , đừng ‘’cũng ,vẫn ‘’nghe nó miễn cưỡng và buồn làm sao ấy’’. Xin được chung vốn với tác giả mấy câu thơ của người bình “
Bây giờ có thể người ta chán những người già đang yêu –Khi họ chiều- những người già không dám yêu mới làm ta chán ‘’.
 
Nguyễn Văn Chung


Sửa bởi Hoangtube - 02 Nov 2011 lúc 10:04am
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 10:05am

CON ĐƯỜNG

Nếu anh đi với người yêu
Chỉ xin anh nhớ một điều nhỏ thôi
Con đường ta đã dạo chơi
Xin đừng đi với một người khác em
Hàng cây nay đã lớn lên
Vươn cành lá để êm đềm chạm nhau
Hai ta ai biết vì đâu
Hai con đường rẽ xa nhau xa hoài

Nếu cùng người mới dạo chơi
Xin anh tránh nẻo đường vui ban đầu

                                         PHAN THỊ THANH NHÀN

 

Đã chia xa rồi ,yêu ai  đi với ai là quyền của anh,em có quyền gì đâu mà can thiệp vào chuyện riêng tư của người khác. Chỉ xin anh nhớ cho một điều ’’một điều nhỏ thôi’’. Nhỏ mà không nhỏ một chút nào:’’Con đường ta đã dạo chơi-Xin đừng đi với một người khác em’’

 Đâu phải là sự ghen tuông đầy hệ luỵ của thói đàn bà? Sao người cũ lại nghiệt đến thế.Van xin mà còn hơn là cấm đoán.Con đường ta đã dạo chơi ấy là cõi riêng của cuộc tình đã mất là thánh địa tình yêu mà em là một tín đồ ngoan đạo.Anh không có quyền ‘’đi với một người khác em’’ để phá vỡ sự thiêng liêng em hằng cát giữ. Con đường ,hàng cây-chứng nhân của cuộc tình hai ta ‘’nay đã lớn lên’’ đã’’ vươn cành lá để êm đềm chạm nhau’’.Thế nhưng hai con người ‘’chân bên chân ,hồn bên hồn ‘’ấy lại ‘’rẽ xa nhau xa hoài’’.Thật buồn mà không biết vì đâu ! Từ con đường trong ký ức tác giả nâng lên thành con đường hình tượng của hai người bắt đầu từ ngã rẽ chia xa.

 Lan man trong chiều sâu kỷ niệm song cô gái không quên quay về hiện thực với lời nhắn nhủ’’Nếu cùng người mời dạo chơi-Xin anh tránh nẻo đường vui ban đầu’’.Vẫn là nẻo đường vui của mối tình đầu vụng dại dù nẻo đường vui ấy rồi cũng dẫn đến sự ly tan.Với em nẻo đường xưa ấy vô cùng quý giá.Xin anh đừng cùng với ai kia dẫm lên trái tim em.

 Có thể những lời tán trên đây là một hướng tiếp cận bài thơ “”Con đường’’ lâu nay của bạn đọc.Người viết bài này lại nghĩ đến một hướng tiếp cận khác.Cô gái nhỏ nhẻ ‘’xin’’ người tình cũ đến những ba lần.Lần đầu ‘’xin anh nhớ’’,lần thứ hai’’xin đừng đi’’ và lần thứ ba ‘’xin anh tránh’’.Quả có hơi lạ,thường những cuộc tình đã tan vỡ dù cho vì bất cứ nguyên nhân nào đi nữa người ta cũng tránh chạm mặt nhau hoặc gặp nhau là để  mát mẻ, trách móc, chua chát với nhau chứ mấy ai lại hạ mình ‘’xin’’ nhiều lần như vậy.Rõ ràng không phải xin  cho mình ,phẩm cách của người phụ nữ không cho phép cô gái làm thế.Lời xin lại có vẻ quyết liệt chứ không chịu nân nhượng một chút nào? Chỉ có một cách lý giải duy nhất là cô gái không  xin cho mình mà cho tha nhân –một cô gái  nào đó trong giả thiết là người mới của anh.Anh đã cùng em dạo chơi trên nẻo  đường vui dẫn đển sự ‘’xa nhau xa hoài’’ lại còn muốn tái diễn bi kịch với một người con gái khác nữa sao? Con đường ấy chỉ vui ban đầu và khổ về sau và người nhận chịu nhiều nhất vẫn là người phụ nữ.Vì thế van xin anh đừng đi,van xin anh tránh nó dể khỏi làm khổ người ta .

 Bài thơ thấm một sự cảm thông’’chút phâïn đàn bà’’ giữa hai người phụ nữ hoàn toàn xa lạ vì thế mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Nguyễn Văn Chung

Sửa bởi Hoangtube - 02 Nov 2011 lúc 10:06am
IP IP Logged
ThuyTien
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 17 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 263
Trích dẫn ThuyTien Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 10:12am
Khi người ta không còn yêu nhau của Phi Tuyết Ba
 

Mọi lời giải thích
nào có cần đâu
Khi người ta không còn yêu nhau
có lẽ tốt nhất là nên im lặng

Vườn hoa đỏ trút màu thành hoa trắng
nhưng không là hoa trắng thưở ban đầu
Khi người ta không còn yêu nhau
đêm nào trăng cũng lặn
mùa quả nào cũng đắng…

Thế giới đông người ư?
nhưng thiếu vắng
Khi người ta không còn nữa yêu nhau
giá như quên được nỗi đau
có lẽ đó là điều tốt hơn điều tốt nhất

 
Trong bài thơ Vô đề ông Lý Thường ẩn từ thuở Đường Thi mù tít mù tăm kia đă từng đau đớn than thở cho nỗi niềm chia biệt của các cặp chàng nàng: “Tương kiến thì nan biệc diệc nan”. (Tạm dịch: Gặp nhau đă khó xa nhau lại càng khó hơn nữa). ấy là họ yêu nhau quá thể tơ lòng vấn vít bị hoàn cảnh khách quan rẽ thúy, chia uyên nên ruột rầu, gan héo vò xé tâm can là chuyện tất yếu rất bình thường. ở đây mới nhập vào cái tiêu đề bài thơ đă thấy không phải vậy:

Mọi lời giải thích
nào có cần đâu
khi người ta không còn yêu nhau

Phân trần giải thích chẳng còn tác dụng gì nữa khi hình đă chia, bóng đă tách trở thành 2 thực thể xa lạ, còn gì nữa đâu để níu kéo. Im đặng là tốt nhất, khoảnh khắc vô ngôn ấy sẽ làm hai con người không còn yêu nhau nữa đốn ngộ bao điều. Hệ quả tất yếu cái gì xảy ra sẽ phải xảy ra không thể nào khác được:

Vườn hoa đỏ trút màu thành hoa trắng
nhưng không là hoa trắng thuở ban đầu
khi người ta không còn nữa yêu nhau
đêm nào trăng cũng lặn…

Tôi nghĩ Phi Tuyết Ba hơi kỹ tính, chị sợ người ta hiểu nhầm màu hoa trắng trong câu thơ đầu khổ 2 nên mới thêm một câu lý giải tiếp theo. Có lẽ không cần đâu chị ạ, “trắng” làm sao được nữa. Từ trút đă nói hết rồi. “Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy” – cái lần đầu tiên rụt rè nắm lấy bàn tay thon nhỏ của em, đặt nụ hôn vụng về lên làn tóc mây huyền diệu, “bao nhiêu năm qua rồi lòng khôn nguôi gió băo” vẫn phảng phất trong ta mùi vị nụ hôn đầu, màu trắng trong của khu vườn tình yêu thuở ban đầu thiêng liêng đến vậy. Hơn nữa khi khu vườn tình yêu đă bừng nở thành “vườn hoa đỏ” thì tình đă thâm sâu biết đến nhường nào? Màu đỏ ấy có thể dần phai theo dòng chảy của thời gian nhưng “trút màu thành hoa trắng” thì nhất định màu hoa trắng ấy phải là biểu hiện của màu hoa tang “và một vòng hoa trắng rợn người” (Nguyễn Bính).

“Khi người ta không còn yêu nhau
đêm nào trăng cũng lặn
mùa quả nào cũng đắng…”

Sự việc không có gì mới mẻ nếu không nói là quá cũ, tại sao nhà thơ nói đi nói lại làm gì trong suốt hai khổ thơ như thế, có tiềm ẩn một cuộc mai phục nào chăng? Người đọc phải huy động hết khả năng tiếp nhận chiếm lĩnh của hồn thơ mới vỡ lẽ ra một điều: tác giả sử dụng thủ pháp nghịch dị muốn lạ hóa một điều đă quá quen thuộc, từ đó, giúp người đọc hiểu ngược lại vấn đề, thấy được giá trị đích thực của tình yêu vĩnh cửu. Điệp khúc “Khi người ta không còn yêu nhau” thể hiện bản lĩnh nghệ thuật mượn hình nói bóng của một tài nghệ cao tay.

Trong khổ thơ cuối cùng, ba câu đầu là sự kết ý của hai khổ trên nhưng không khép ý mà là rút ra một hàm nghĩa khác: Nỗi hăi sợ của con người “Khi người ta không còn nữa yêu nhau”. Quả thật là đáng sợ, màu hoa tang chế, đêm tối mịt mùng, mùa quả nào cũng đắng, sự cô đơn thiếu vắng… dù xung quanh có cả một “thế giới đông người”. Điệp khúc lại được tác giả sử dụng nhấn mạnh ở khổ cuối nhưng không hạn hẹp như trong 2 khổ thơ trước. Rõ ràng tác giả rất có ý đồ nghệ thuật khi thêm vào điệp khúc một từ “nữa” – “Khi người ta không còn nữa yêu nhau”. Sự đơn lẻ đă được nâng lên tầm khái quát, không chỉ là tình yêu cá nhân với cá nhân mà là tình yêu giữa con người với con người, con người với những điều thiêng liêng khác. Giá trị nhân văn của hình tượng thơ tự nhiên thấm vào mạch cảm xúc của người đọc không cần qua một kênh tiếp dẫn có tính cách giáo huấn nào khác. Chính từ mạch cảm xúc ấy tác giả nêu ra một sự giả định:

Giá như quên được nỗi đau
có lẽ đó là điều tốt hơn điều tốt nhất…

“Quên được nỗi đau” ư? Ai mà không mơ ước điều hạnh phúc ấy, nhưng nào có dễ dàng gì? Nhưng dù sao đi nữa con người cũng phải quên nó thôi. Quên nó, con người mới đủ dũng lực để sống, để cống hiến cho cuộc đời những điều cao đẹp khác. Quên nỗi đau chính là để nhớ trách nhiệm làm người. Nỗi đau giống như liều độc dược nếu biết “dĩ độc trị độc” nỗi đau sẽ thăng hoa thành báu vật. Ly Tao của Khuất Nguyên, Đoạn trường Tân Thanh của Nguyễn Du , thơ Hàn Mặc Tử trở thành kiệt tác chẳng phải là giải mă nỗi đau nhân thế mà thành đó sao!

“Khi người ta không còn yêu nhau” của Phi Tuyết Ba là một sự đan xen giữa tình yêu và triết luận. Tính nhân văn xuyên suốt với các tầng ngữ nghĩa gửi gắm một thông điệp đến con người. Đó là: Hăy yêu đi, yêu chân thành, yêu cháy bỏng, có tình yêu là có tất cả. Nếu “Không còn nữa yêu nhau”, “thế giới đông người” này chỉ còn là xứ sở của tang thương chết chóc.



Sửa bởi ThuyTien - 02 Nov 2011 lúc 10:12am
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:19pm

Bình bài thơ Đợi của Vũ Quần Phương

 ĐỢI

                                      Vũ Quần Phương                                                 

Anh đứng trên cầu đợi em

              Dưới chân cầu nước chảy ngày đêm

         Ngày xưa đã chảy, sau còn chảy

          Nước chảy bên lòng, anh đợi em.

*

Anh đứng trên cầu nắng hạ

  Nắng soi bên ấy lại bên này

        Đợi em. Em đến? Em không đến?

         Nắng tắt, còn anh đứng mãi đây!

*

Anh đứng trên cầu đợi em

           Đứng một ngày đất lạ thành quen

        Đứng một đời em quen thành lạ

         Nước chảy...Kìa em, anh đợi em! 

                                              ( 100 bài thơ hay thế kỉ XX,

                                                      NXB Giáo dục-2007) 

 

Lời bình:

       Nhà thơ Vũ Quần Phương có nhiều bài thơ hay nhưng "Đợi" là bài nổi tiếng nhất. Nó được bình chọn xứng đáng đứng vào hàng ngũ "100 bài thơ hay thế kỉ XX".

 

       "Đợi" đã có duyên may, được nhạc sĩ Huy Thục phổ nhạc từ 1986, ngay khi mới ra đời. Bằng cách hoán đổi vị trí nhân vật trữ tình giữa"Anh" và "Em" và với chất liệu ca trù tạo nên giai điệu thiết tha, ngọt ngào, trong sáng, ca khúc"Đợi" dành riêng cho phái đẹp hát, đã làm rung động bao trái tim yêu, đã là "một trong những tượng đài tuyệt đẹp về người phụ nữ Việt Nam trong âm nhạc" (Châu An)

 

      Từ bài thơ, ta lại cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn của chàng trai qua hình ảnh"đứng trên cầu đợi em". Những chiếc cầu bắc qua sông, suối đã là nơi hẹn hò, chờ đợi của bao đôi lứa xưa nay. Nhưng cái tài của nhà thơ là ở chỗ khai thác ý nghĩa mới mẻ của những thi liệu quen thuộc ấy. "Anh" được đặt giữa một không gian, thời gian nghệ thuật và một trạng huống đặc biệt để bộc lộ phẩm chất tốt đẹp trong tình yêu của mình. Cuộc hẹn gặp tưởng sẽ đầy tình tứ, lãng mạn của hạnh phúc tình yêu hoá ra đã lỗi hẹn! Thế mà giữa ngày"nắng hạ", chàng đã đứng đợi nàng từ lúc ban mai khi"nắng soi bên ấy" cho đến trưa, đến chiều nắng soi"lại bên này" và... cho đến cả lúc "nắng tắt", hoàng hôn buông xuống vẫn cứ đứng đấy mà đợi, mà chờ. Sự bền bỉ ấy được diễn tả qua hàng loạt điệp ngữ và sự tăng cấp của các hình tượng vừa sóng đôi vừa đối lập. Dù có phấp phỏng, băn khoăn "Đợi em.Em đến? Em không đến?" thì anh vẫn sẵn sàng:

 

                                             Đứng một ngày đất lạ thành quen

                                             Đứng một đời em quen thành lạ

 

Với  đất,"đứng một ngày"cũng khiến cho những gì xa lạ trở thành gần gũi, quen thân. Với em, anh biết, khi anh "đứng một đời" để đợi thì em có thể đã nhiều đổi thay, khiến cho"em quen thành lạ". Nhưng anh vẫn cứ "đứng mãi đây" để đợi, để chờ. Em đây là em của " cái thuở ban đầu lưu luyến ấy. Ngàn năm chưa dễ mấy ai quên" (Thế Lữ), em của tình yêu tuyệt đẹp trong anh. Anh sẽ đợi em cho đến khi có thể thốt lên:"Kìa em, anh đợi em!".

 

        Đây quyết không phải là sự đơn phương của kẻ tình si. Nhân vật có một tư thế trữ tình thật đẹp, tư thế đứng đợi đầy bản lĩnh: đàng hoàng, đĩnh đạc, tự tin! Mới hiểu, trong tình yêu, việc bền bỉ đợi chờ, thuỷ chung son sắt cũng là phẩm chất, là sức mạnh của phái mày râu. Cứ nghĩ, giá có nhà nghệ sĩ điêu khắc lấy cảm hứng từ bài thơ dựng lên bức tượng một chàng trai đẹp khoẻ khoắn, lành mạnh đứng trên chiếc cầu dưới có dòng nước chảy, dõi tầm mắt ra xa, đăm đắm đợi chờ...và đề vào đó một chữ "ĐỢI". Tượng đài này sẽ "trơ gan cùng tuế nguyệt", cùng với tình yêu bất tử!

 

      Giữa thi phẩm và nhạc phẩm "Đợi" đã cùng có chung một hằng số: cả chàng và nàng đều biết yêu bằng tình yêu đích thực, biết lấy cái bất biến của tấm lòng mà ứng xử với mọi cái vạn biến của cuộc đời để giữ lấy một tình yêu lí tưởng. Cái ý tưởng ấy đã được thể hiện bằng một cấu trúc ngôn ngữ thơ thật là hoàn mĩ. Cả một hệ thống từ ngữ thuần Việt được chọn lọc, gọt dũa, tinh luyện đến hàm súc tối đa. Tên đề chỉ một từ "Đợi". Và ba khổ thơ láy đi láy lại cũng cốt thể hiện cho được tình cảm và ý chí "đợi" của chủ thể trữ tình. Khi đã  "đợi", ta chẳng những giữ trọn lời hẹn ước, mà cao hơn, còn chờ đón một điều gì tốt đẹp, còn hướng về một điều kì diệu ở tương lai. Từ hoàn cảnh ra đời, từ ngôn ngữ, hình tượng thơ và tình cảm của câu chyện tình yêu, người đọc còn liên tưởng đến một tầng nghĩa khác. Thời gian trôi làm biến đổi tất cả, dòng đời  cứ chuyển biến như nước dưới chân cầu "xưa đã chảy, sau còn chảy", như ánh mặt trời cứ soi, tắt ngày ngày. Nhưng người ta khi đã có một định hướng đúng đắn, đẹp đẽ về một sự nghiệp, một khát vọng sống, một lí tưởng xã hội, một lí tưởng nghề nghiệp, một lí tưởng thẩm mĩ... thì hãy biết giữ vững niềm tin và hi vọng; hãy biết kiên tâm, bền chí "đứng đợi" trên chiếc cầu nối đôi bờ hạnh phúc ấy; cũng giống như văn hào Victor Hugo đã từng nói: "Mơ ước là hạnh phúc, chờ đợi là cuộc đời". Đó là triết lí, là tư tưởng toả sáng đằng sau giọng thơ trữ tình của bài thơ. Bằng sự trải nghiệm của thế hệ nghệ sĩ nửa sau thế kỉ trước, chứng kiến bao nhiêu cuộc đợi chờ, có mất mát, có hội ngộ; chứng kiến bao nhiêu biến đổi lớn lao của nhiều số phận và cộng đồng, Vũ Quần Phương  nhắn gửi chúng ta thông điệp này.

        "Đợi" vừa là một bài thơ tình tuyệt đẹp vừa là một bài thơ trí tuệ sâu sắc. 

Phạm Văn Chữ



Sửa bởi Hoangtube - 02 Nov 2011 lúc 9:19pm
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:39pm
Đến với bài thơ hay: "Tống biệt hành" của Thâm Tâm

Đưa người ta không đưa qua sông
Sao có tiếng sóng ở trong lòng?
Bóng chiều không thắm, không vàng vọt,
Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?

Đưa người, ta chỉ đưa người ấy
Một giã gia đình, một dửng dưng...

Ly khách! Ly khách! Con đường nhỏ,
Chí lớn chưa về bàn tay không,
Thì không bao giờ nói trở lại!
Ba năm mẹ già cũng đừng mong.

Ta biết người buồn chiều hôm trước
Bây giờ mùa hạ sen nở nốt,
Một chị, hai chị cũng như sen
Khuyên nốt em trai dòng lệ sót (*).

Ta biết người buồn sáng hôm nay:
Trời chưa mùa thu, tươi lắm thay,
Em nhỏ ngây thơ đôi mắt biếc
Gói tròn thương tiếc chiếc khăn tay...

Người đi? Ừ nhỉ, người đi thực!
Mẹ thà coi như chiếc lá bay,
Chị thà coi như là hạt bụi,
Em thà coi như hơi rượu say.

Mây thu đầu núi, gió lên trăng (**)
Cơn lạnh chiều nao đổ bóng thầm.
Ly khách ven trời nghe muốn khóc,
Tiếng đời xô động, tiếng hờn căm (***).
(1941)


"Tống biệt hành" là bài thơ nổi tiếng và được ưa thích nhất của Thâm Tâm. Có người không ngần ngại liệt nó vào một trong mười bài thơ tiền chiến hay nhất (1). Chục năm nay, "Tống Biệt Hành" cũng được xếp trong tuyển chọn năm mươi bài thơ trữ tình tiêu biểu của mười thế kỷ thơ ca Việt Nam (2).

Đề tài bài thơ là một trong hằng hà sa số những cuộc ly biệt được đưa vào "Thơ Mới" thời 1930 - 1945. Nhưng có lẽ trong văn học Việt Nam, trước và sau Thâm Tâm, không ai viết về chia ly đầy tính bi hùng, trữ tình và mãnh liệt đến như thế.

Đưa người, ta không đưa qua sông.


Từ bao đời nay, con sông, bến nước vẫn là địa điểm của những cuộc tiễn biệt. Chẳng những vì xưa kia, phương tiện giao thông chủ yếu của người dân quê là chiếc thuyền. Con sông còn như một ranh giới, một vành đai bao phủ và che chở mỗi vùng làng mạc. Mỗi người, khi qua sông, cũng là lúc rời bỏ quê hương cùng gia đình và người thân của họ. Chẳng phải là ngẫu nhiên khi dòng sông, con tàu đi vào tiềm thức mỗi người như một biểu tượng của giã biệt, xa cách. Trong thơ ca cũng vậy:

Anh Khóa ơi,
Em tiễn anh xuống tận bến tàu...
("Anh Khóa", Trần Tuấn Khải)

Biệt ly,
Sóng trên dòng sông,
Ôi còi tàu như xé đôi lòng,
Và mây trôi, nước trôi, ngày tháng trôi,
Càng lướt trôi.
("Biệt ly", Dzoãn Mẫn)

Nhưng lần này, tác giả không đưa bạn mình qua sông. Vào những năm cuối của thập kỷ ba mươi, khi Nguyễn Bính viết "Những bóng người trên sân ga", nhiều cuộc đi xa đã khởi đầu trên một bến xe, một sân ga nào đó.

Tuy thế hình ảnh con đò, bến nước trong văn chương và cuộc đời đã hằn sâu trong tác giả tự bao giờ, khiến anh phải thốt lên:

Sao có tiếng sóng ở trong lòng?


Hỏi đấy, nhưng chỉ để bộc lộ nỗi lòng buồn bã pha chút vị ngây ngất của anh. Tiếng sóng ấy chưa đến độ như "tiếng đời xô động, tiếng hờn câm" ở đoạn kết, nhưng đã tựa như tiếng đàn khuấy động những cung bậc bi phẫn giữa người đi và kẻ ở.

Đã hay rằng "người" buồn đấy, còn "cảnh" ra sao? Buổi chiều ấy, dù "không thắm, không vàng vọt", nhưng "đầy hoàng hôn trong mắt trong", và có thể rất đẹp đấy. Nhưng nó vẫn đượm vẻ gì man mác vô định. Có điều, vào lúc ấy, nào ai còn để ý đến cảnh vật bên ngoài. Họ mải "giã gia đình" và "dửng dưng". Đối với tác giả, chỉ còn người đi là tồn tại, anh chỉ "đưa người ấy", ngoài ra mọi thứ khác nào có nghĩa gì.

Cuối cùng thì giờ phút chia tay cũng phải đến. Người đi hùng dũng lắm, hăng hái và hăm hở lắm:

Ly khách! Ly khách! Con đường nhỏ,
Chí lớn chưa về bàn tay không,
Thì không bao giờ nói trở lại!

Anh thề thốt thật ghê! Người đọc không biết anh đi đâu, anh làm gì. Chắc sự nghiệp của anh lớn lắm. Có gì làm ta nhớ lại chàng Kinh Kha vào Tần qua sông Dịch lạnh tê tái, khảng khái làm hớp rượu, rồi bước thẳng không quay đầu lại:

Phong tiêu tiêu hề, Dịch thủy hàn,
Tráng sĩ nhất khứ hề, bất phục hoàn.
(Gió hiu hiu chừ, sông Dịch lạnh ghê,
Tráng sĩ một đi chừ, không bao giờ về.)


Ta thấy anh đi khí thế thật đấy, nhưng sao cô đơn quá! Đi thì cứ đi, nhưng nào có rõ tương lai:

Ba năm, mẹ già cũng đừng mong.


Anh lên gân vậy thôi, chứ thực ra, anh thương mẹ lắm. Và khi đi, nào phải anh không day dứt. Anh còn chị, còn em. Những người chị "như sen" và người em "ngây thơ đôi mắt biếc", đâu muốn anh đi. Hẳn nhà anh nheo nhóc và cực nhọc lắm, anh đi rồi, ai lo?

Tất nhiên, chí trai bốc đồng, anh tỏ ra quyết tâm lắm. Nhưng dễ thấy đó chỉ là vẻ bề ngoài. Kỳ thực, lòng anh thật mềm yếu. Anh đã buồn, chắc là từ lâu, chứ đâu phải chỉ từ "chiều hôm trước" với "sáng hôm nay".

Và cảnh sắc bầu trời mùa hạ sang thu ấy thật đẹp. Anh nhất quyết phải từ giã gia đình, bạn bè trong khung cảnh ấy sao? Đích của anh nào có chắc chắn gì? Đâu phải anh không có những day dứt, ràng buộc bịn rịn?

Nhưng rồi anh vẫn dứt áo ra đi. Đi lúc nào mà người tiễn chẳng hay:

Người đi! Ừ nhỉ? Người đi thực!


Như một cơn mơ, lúc bừng tỉnh chẳng còn gì. Anh đã đi, đi thực. Làm người ở lại đắm trong nỗi thẫn thờ. Cuộc đời sao như tỉnh, như mơ! Đành phải chịu!

Tất cả dẫn đến một cao trào. Nhịp thơ trở nên gấp gáp, rắn rỏi, mãnh liệt, nhưng đượm vẻ chua chát và bi phẫn:

Mẹ thà coi như chiếc lá bay,
Chị thà coi như là hạt bụi,
Em thà coi như hơi rượu say.

Anh muốn quên lãng đi mọi thứ. Quên đi cho hết nỗi sầu. Như người lữ khách trong "Chiều" của Hồ Dzếnh. Nhưng thử hỏi: có quên được không?

Mây tha đầu núi, gió lên trăng,
Cơn lạnh chiều nao đổ bóng thầm.


Thời gian qua đi. Bóng hoàng hôn không còn nữa. Cơn lạnh và bóng tối trùm lên mỗi bước anh đi. Lúc ấy, người lữ khách còn lại một mình. Âm thầm. Lặng lẽ. Cái đích vẫn xa vời. Và nhuệ khí xưa đâu còn nữa. Anh muốn bật khóc, muốn gào lên tức tưởi:

Ly khách ven trời nghe muốn khóc,
Tiếng đời xô động, tiếng hờn câm...

Chẳng biết lúc ấy, anh trách ai? Trách mình, hay trách cuộc đời cay nghiệt?
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:40pm
EM GÁI
 
Em đầy ngộ nhận như  tôi
Cũng yêu chí chết cái người mình yêu
Cũng tìm những lối phong rêu
Để rồi bước trật bước trèo uổng công
Mắt thì thăm thẳm mùa đông
Trái tim mùa hạ, tấm lòng mùa thu
Mùa xuân ở phía sa mù


Mà  băng tuyết … đến bao giờ  cho tan?
Gặp cơ nhỡ em cưu mang
Em đâu biết đến lỡ làng về sau
Em đương lấy sóng làm cầu
Khơi xa làm bến, đáy sâu làm thuyền
Lấy khao khát để làm yên
Đem duyên làm phúc, lấy tiền làm khinh
Rồi ra em giống chị mình
Lấy bấy nhiêu cái thất tình làm vui./.

  • Đoàn Thị Lam Luyến

Có  thể nói trong số những bài thơ tình của Đoàn Thị Lam Luyến thì bài Em gái được xếp vào hàng những bài thơ hay nhất của chị. Thường khi đọc một bài thơ nào đó tôi có thể quên ngay nhưng với bài thơ này nó đã để lại cho tôi một ấn tượng khá đặc biệt. Chính vì để lại ấn tượng đặc biệt nên tôi đã thuộc lòng khi lần đầu tiên tiếp xúc với nó. Với tôi, thơ chị hay bởi vì nó thật, nói lên được những điều sâu kín trong tâm hồn, lời thơ giản dị nó bật lên từ ngôn ngữ đời thường.

Có  một nhà phê bình đã từng nhận xét: “Thơ chị giống như lời tâm sự, bày tỏ nỗi lòng của chính chị, nhưng đọc thơ chị, ai cũng có cảm giác chị nói hộ lòng mình”.

Mở  đầu bài thơ “Em gái” chị viết:

Em đầy ngộ nhận như  tôi
Cũng yêu chí  chết cái người mình yêu
Cũng tìm những lối phong rêu
Để rồi bước trật bước trèo uổng công

Đó chính là những lời giãi bày, những lời tâm tình của một con người đã từng trải qua những vấp váp, những dâu bể, vấn vương của cuộc đời. Đặc biệt  đó là vấn đề tình cảm, tình yêu và vấn  đề hạnh phúc gia đình.

Ở đây có sự so sánh giữa đứa em gái và mình. Đó là một sự ngộ nhận trong tình yêu, đó là tấm lòng của người phụ nữ biết dồn hết, biết hy sinh tất cả, yêu một cách cuồng nhiệt, cháy bỏng, tận cùng cho người mình yêu. Đó có lẽ là điều mà người phụ nữ nào khi yêu với một tình yêu chân thành, đích thực, không vụ lợi cũng đều làm thế.

Cái độc đáo của khổ thơ này là ở  chỗ tác giả đã sử dụng từ “chí chết”. Theo tôi khó có thể có từ nào đưa vào chỗ này hay bằng từ “chí chết”. “Chí chết” nó vừa cụ  thể, vừa khái quát, vừa mộc mạc, vừa sâu sắc.

Có lẽ cuộc đời chị, với những gì  chị đã làm, những gì đã xảy ra với chính bản thân chị là một minh chứng cụ thể cho điều vừa nói ở trên. Và thông qua lời tâm tình, trò chuyện, bày tỏ những tình cảm rất thật đó, Đoàn Thị Lam Luyến thấy rằng cuộc đời mình, chuyện tình cảm của mình với cuộc đời đứa em gái, hình như là một, là lặp lại giống mình. Cũng đầy chông chênh, thất bại và đổ vỡ. Hình như ông trời đã không công bằng với chị và em gái của chị trong cuộc hành trình đi tìm hạnh phúc cho bản thân. Dù đã yêu hết lòng, yêu cháy bỏng, yêu hết tâm can, với năng lượng tình yêu chị có chị đều dồn hết vào nhưng đổi lại đó là sự đau xót và mất mát, một sự hy sinh vô ích và không có kết quả tốt đẹp. “Để rồi bước trật bước trèo uổng công”.

Trong bài thơ “Gửi tình yêu” chị cũng từng viết:

Gửi tình yêu vào  đất
Được hoa trái đầy cành

Nhưng gửi tình yêu vào người thì lại không thu được những điều ngọt lành như thế.

Ta trao cả  cho anh
Một tình yêu cháy bỏng
………

Ta đã gửi cho anh
Một con tim dào dạt
Và anh trả cho ta
Nỗi buồn đau tan nát.

Dù chông chênh, gập ghềnh là thế nhưng tấm lòng người phụ nữ nói chung, tấm lòng của chị, của em gái chị nói riêng vẫn đợi chờ, mòn mỏi, vẫn trông mong, vẫn hy vọng điều tốt đẹp sẽ đến.

Cái hay của khổ thơ thứ hai là tác giả  đã có một sự so sánh độc đáo. Độc đáo ở  chỗ là Đoàn Thị Lam Luyến đã lấy mùa  đông để so sánh với mắt, lấy mùa hạ so sánh với trái tim, mùa thu so sánh với tấm lòng. Mắt- đông giá: buồn; trái tim - mùa hạ: rực cháy; tấm lòng-mùa thu: dịu dàng, bao dung; mùa xuân: khởi đầu những điều tốt đẹp, cây đâm chồi nảy lộc và tình yêu rồi cũng sẽ đem lại những lộc biếc mới … nhưng ở đây cũng xa vời, vô vọng. Nhà thơ đã lấy cái rộng lớn của thiên nhiên để so sánh với cái cụ thể, cái hữu hạn của con người, đời người. Để rồi sau đó chị phải thốt lên:

Mà băng tuyết … đến bao giờ  cho tan?

Sự hy sinh trong tình yêu một cách tự nguyện, vô  tư nhưng không mang lại điều tốt đẹp. Chính vì vậy nó đã để lại một sự băng giá, một nỗi ám ảnh nặng nề, không bao giờ nguôi ngoai trong tâm hồn .Câu thơ cuối của khổ thơ thứ hai là một câu hỏi tu từ không cần lời giải đáp vì bản thân nó đã hàm chứa câu trả lời. Sự giá băng, sự thất bại, nỗi đau xót, mất mát và hụt hẫng sẽ bám riết suốt cuộc đời của chị và đứa em gái đáng yêu của chị.

Gặp cơ nhỡ em cưu mang
Em đâu biết đến lỡ  làng về sau
Em đương lấy sóng làm cầu
Khơi xa làm bến, đáy sâu làm thuyền

Em đã sống rất thực lòng, sống hết mình bằng chính tình thương và sự bao dung của một trái tim nhân hậu. Nhưng em đâu biết rằng rồi một ngày  mình cũng lỡ làng, rồi lại xót xa, đau khổ. Vì thế những việc em đang làm rồi cũng sẽ vô ích và mong manh.

Hoá ra cũng chỉ là những khao khát, những khao khát tình yêu cháy bỏng. Thất bại ê chề  trong tình yêu giờ chỉ còn cách tự an ủi để mà sống, lấy những khát khao cháy bỏng để làm yên, để sống bình lặng sau những cơn sóng gió tả tơi của cơn bão tình. Tất cả những gì đã làm, dù là duyên đã lỡ làng nhưng sự hy sinh đó cũng chính là việc làm phúc đức ở đời. Coi tình cảm quý hơn vạn lần tiền bạc. Vì tình cảm không thể bán mua, đổi chác được!

Kết thúc bài thơ là một cái vui. Nhưng để có  cái vui ấy  phải đánh đổi bằng những cái thất tình, đổ vỡ, những vất vả, gian truân trên con đường kiếm tìm hạnh phúc. Và phải chăng cái vui ấy cũng chỉ là cách nói để tự an ủi mình, sau bao sóng gió, xót xa, đau đớn của một thân phận đàn bà nhỏ bé, yếu đuối, sống hết mình cho tình yêu nhưng toàn gặp những éo le, trắc trở. Nhiều lúc Lam Luyến cũng khắc khoải, hồ nghi lắm. Chị thảng thốt trong nỗi đau của tình ái:

Sinh em mẹ không sinh ngày
Để em như kiếp trời đày thế gian
Đa tình liền với đa đoan
Tơ  duyên cứ nối lại càng đứt thêm

(Tích tịch tình tang)

Sự thực là chị đã trải qua hai lần  đò nhưng cả hai lần đều dang dở.Vì vậy, để rồi có lúc chị phải cay đắng nhận ra:

Ta trồng mía hoá lau
Chăm lan mà  tốt ngải
Nửa đời trong u mê
Nửa đời toàn chiến bại./.

  • Nguyễn Văn Hoà
IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:49pm
Hoa quỳnh nở

Giữa đêm chỉ thoảng hương thơm

Cánh quỳnh vẫn khép như còn đợi ai

Em về lấp lánh sương mai

Môi cười, hoa nở ngát hai đóa quỳnh!


Thanh Trắc Nguyễn Văn
(Tuyển tập thơ Tứ Tuyệt Tình Thi – NXB Đà Nẵng 2005)
 
Lời bình của Trần Thị Hảo

Giai nhân và hoa quỳnh


Hoa quỳnh chỉ nở vào lúc giữa đêm, nhưng đã nửa đêm rồi hoa vẫn không nở. Hoa không dám nở vì thấy hình như vẫn còn thiếu một cái gì đó. Cái thiếu mà hoa quỳnh mơ hồ cảm nhận được chính là một bông hoa xinh đẹp biết nói khác cũng có tên là Quỳnh! Tên của người trùng với tên hoa! Giai nhân Quỳnh chưa về thì hoa quỳnh, tuy có hương sắc nhưng vẫn không sánh bằng, làm sao dám tùy tiện nở một mình! Hoa đành phải chờ, phải đợi thôi! Và đúng như vậy, khi cô gái xinh đẹp tên là Quỳnh về đến nơi thì những ý chính của bài thơ mới bắt đầu hé mở. Nàng Quỳnh xuất hiện lấp lánh hào quang khiến ta cứ ngỡ nàng như một tiên nga: “Em về lấp lánh sương mai"Người ta thường nói người đẹp sẽ đẹp lên rất nhiều mỗi khi nàng cười. Đôi môi của nàng Quỳnh vừa nở một nụ cười (cũng là lúc sắc đẹp của nàng lên đến cực đỉnh) thì cũng là vào thời điểm hoa quỳnh hé nở. Như vậy có đến hai đóa hoa quỳnh! Tựa bài thơ tuy nói hoa quỳnh nở, nhưng thật sự muốn nói đến một nhan sắc khác còn đẹp, còn quí hơn hoa quỳnh đó là một giai nhân tên Quỳnh...

Bút lực của tác giả rất tài hoa, khi ẩn khi hiện. Dùng bút vẽ mây, nhưng thật sự là vẽ trăng!Theo tôi nghĩ bài thơ này chắc chắn tác giả đã viết tặng cho một cô gái rất xinh đẹp có tên là Quỳnh mà anh đã từng gặp gỡ ở ngoài đời.

Trần Thị Hảo


IP IP Logged
Hoangtube
Senior Member
Senior Member
Ảnh đại diện

Gia nhập: 11 May 2010
Trạng thái Online: Offline
Bài viết: 950
Trích dẫn Hoangtube Replybullet Ngày gửi: 02 Nov 2011 lúc 9:52pm
Khoảng cách - Bùi Kim Anh

Sẽ chẳng bao giờ em đến được cùng anh
Chỉ một lần thôi êm ả
Dẫu đã có bao lần vội vã
Anh vẫn là anh xa cách giữa nỗi đời

Sẽ chẳng bao giờ có được giữa lòng tay
Chút ấm áp hương người thương nhớ
Một bông cúc muộn mằn mới nở
Dẫu vàng tươi vẫn trơ trọi cuối mùa

Một tình yêu tha thiết hẹn hò
Anh với em chỉ là trong mộng ước
Một giấc mơ rất gần mà không thực
Rất mặn nồng mà trống trải đơn côi

Sẽ chẳng bao giờ em đến được cùng anh
Chỉ một lần thôi là tất cả
Để cứ đến rồi đi trên đường cúc nở
Không mùi hương vẫn gợi nhớ âm thầm.   

LỜI BÌNH 

     Đọc bài thơ của Bùi Kim Anh tôi lại nhớ những câu thơ cùng ý tứ của  nhà thơ Tế Hanh, những câu thơ nói về khoảng cách đi một đời không hết " Em gần gũi. Em xa xôi. Sao em như thể chân trời trước anh. Giơ tay tưởng với được tình. Bước đi tới mãi mà mình vẫn xa" và những câu thơ của một thi sĩ khác ( tôi quên tên) " Lúc đến được bên em là lúc biết rằng em là nơi không bao giờ đến được. Sắp gặp em rồi sóng lại đẩy xa thêm" và cái khoảng cách khắc nghiệt như một vạn lý trường thành ngăn cách lứa đôi  qua hình ảnh cái giậu mồng tơi xanh rờn trong thơ Nguyễn Bính " Nhà nàng ở cạnh nhà tôi; cách nhau cái giậu mồng tơi xanh rờn. Hai người sống giữa cô đơn, nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi. Giá đừng có giậu mồng tơi, thế nào tôi cũng sang chơi thăm nàng...".  Khoảng cách ở đây không chỉ là khoảng cách của thời gian, khoảng cách của không gian. Nếu là khoảng cách không gian tình yêu sẽ cho người ta sức mạnh " Tam tứ núi cũng trèo, ngũ lục sông cũng lội, thất bát cửu thập đèo cũng qua". Cái xót xa, cái đáng sợ ở đây là một  khoảng cách vô hình đó là khoảng cách của cõi lòng, khoảng cách  mong manh của tình cảm bị chi phối bởi muôn vàn mối ràng buộc của đời thường vì anh chẳng còn là " Anh của thời trai trẻ ngày xưa" và em cũng không còn là " Em của thời hoa đỏ ngày xưa". Câu thơ " Sẽ chẳng bao giờ em đến được cùng anh"  được lặp lại 3 lần  (cuối  khổ thơ 1, đầu khổ thơ 2 và đầu khổ thơ 4) như một lời khẳng định thốt lên đầy đau khổ của sự bất lực, sự bất lực dễ  làm cho người ta dễ buông xuôi trong tuyệt vọng.      

Hàng loạt hình ảnh thơ, ý thơ sắp xếp sóng nhau, một ở bên này, một ở bên kia của khoảng cách : Cúc mới nở -  muộn màng mới nở; cúc vàng tươi - trơ trọi cuối mùa; Một tình yêu - không hẹn hò; Một giấc mơ - không có thực; Rất mặn nồng- trống trải đơn côi; anh với em - chỉ là trong mộng ước.            

Bao lần vội vã đến rồi đi  nhưng khoảng cách vẫn cứ là khoảng cách không vượt qua nổi nên " Sẽ chẳng bao giờ có được giữa lòng tay. Chút ấm áp hương người thương nhớ". Ước mơ nhỏ thôi bỗng trở nên quá xa vời, vô vọng, vô vọng đến xót xa.      

Nếu chỉ vậy thì bài thơ thật buồn, tình yêu cũng thật buồn và xâm chiếm lòng người là nỗi cô đơn, trống trải, thất vọng của khoảng cách không thể lấp đầy, không thể vượt qua.            

Nhưng  bài thơ còn xuất hiện  sắc vàng tươi  của hoa cúc cuối mùa. Hoa cúc mùa thu . Bao lần cúc nở. Tàn rồi lại nở. Màu vàng tươi của loài hoa ấy bất chấp thời gian, bất chấp mọi khoảng cách cứ ngời lên sắc thắm và làn hương đơn côi " Không hương người thương nhớ" vẫn bền bỉ, vượt qua mọi khoảng cách vẫn gợi nhớ âm thầm, da diết và mãnh liệt " Không mùi hương vẫn gợi nhớ âm thầm".            

Mầu hoa đã vượt qua được khoảng cách, mùi hương cũng đã vượt qua được khoảng cách và khoảng cách như đã bị xóa nhòa. Bài thơ đem lại cho người đọc niềm tin họ không còn khoảng cách trong nhau để không " trơ trọi", không " đơn côi", không " xa cách giữa nỗi đời".       

Sưu tầm                                 

IP IP Logged
<< Trước Trang  of 32 Tiếp >>
Trả lời bài viết Gửi bài viết mới
Xem trang in Xem trang in

Chuyển nhanh đến
Bạn không thể tạo đề tài mới
Bạn không thể trả lời bài viết
Bạn không thể xoá bài viết bạn đã gưi
Bạn không thể sửa bài viết bạn đã gửi
Bạn không thể tạo bình chọn
Bạn không thể bình chọn

Bulletin Board Software by Web Wiz Forums version 8.03
Copyright ©2001-2006 Web Wiz Guide

Trang này được tạo ra trong 0.158 giây.